46. පිළිසඳරසංස්කරණය

රජ්ජුරුවෝ බෝධි සත්ත්වයන් දැකැ බුද්දක ප්රීනතිය, ඛණික ප්රීුතිය, උබ්බේගික ප්රීනතාය, ඔක්කන්තික ප්රීරතිය, ඵරණ ප්රීනතිය යන පස් වනක් ප්රී තීන් පිනා ගියාහු, මහා හුනස්නෙන් නැඟී ඉදිරියට අවුත් සිපැ -ගෙනැ ඉස සිඹැ සනහා නැවැතැ ගොස් ආසනයේ ඉඳ සිහි කට යුතු වූ මිහිරි කථා කොටැ, උපමාවක් කිය බලමි’යි සිතා;


“යථා පෙතං සුසානස්මිං ඡඩ්ඩෙත්වා චතුරො ජනා

එවං කම්පිල්ලියෙ ත්වඤ්ච ඡඩ්ඩයිත්වා ඉධා ගතා.


“අථ ත්වං කෙන වණ්ණෙන කෙනා වා පන හෙතුනා

කෙන වා අත්ථජාතෙන අත්තානං පරි මොචයි”


“එම්බා පණ්ඩිතයෙනි, යම් සේ මළ මිනිසකු සතර දෙනෙක් කුරාලයෙකැ ලා උසුලා ගෙනැ ගියාහු, අමු සොහොනේ දමා පිය‍ා, ඔහු කෙරේ කිසි අපේක්ෂාවක් නැති වැ නැඟී එද්ද, එපරිද්දෙන් මැ, අපිත් තොප කම්පිල්ල දේශයෙහි ලා පියා ,අප ගේ පණ ගළවා ගෙනැ තොප කෙරේ කිසි අපේක්ෂාවක් නැති වැ නැඟී ආම් හ. දැන් තොපි කවර උපායයෙකින් කවර නුවණෙකින් කවර හේතුවෙකින් තෙමේත් රැකී සේනාවත් රැකැ ගෙනැ කෙසේ ගැළැවී අවු දැ’යි විචාළ හ.


2. ඒ අසා පණ්ඩිතයන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේක්:

“අත්ථං අත්ථෙන වෙදෙහ මන්තං මන්තෙන ඛත්තිය

පරිවාරියිස්ස රාජානං ජම්බුදීපංච සාගරො.”

“මහ රජ, බ්රබහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් සිතින් සිතූ යම් අථර්යෙික් වී ද, මා ගේ තීක්ෂණ වූ ප්රාඥාවෙන් අනෙක් අර්ථජයක් සිතා ඔහු සිතූ යම් මැ අර්ථියක් ජය ගතිමි: ඒ රජ යම් මන්ත්රකණයක් සිතුයේ නම් එයිත් මගේ මන්ත්රමණයෙන් මැ ජය ගතිමි; තව ද මහ රජ ,දඹදිව පිරිවරා සිටි සාගරය පරිද්දෙන් දඹදිවට අධිපති වැ එක් සියයක් රජුන් හා සේනාව හා මා ගේ ප්රඑඥා බලයෙන් මා පාපිටැ ගස්වා මම චක්ර්වර්ති රජක්හු සේ, සියලු රජුන් හා සේනාව පිරිවැරුයෙම් වේදැ’යි වදාළ සේකැ.


3. මෙසේ ද කියා නැවැතැ වදාරන සේක්, බ්රසහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් සටනට සේනා මෙහෙයූ තැන් පටන් නුවර වාසල් හරන තුරු කී කළ දෙයත්, නැවැතැ උමඟට වන් තැන් පටන් උමඟින් රජු ගෙනැ ගොස් මහ විසල් මළුවේ දී කඩුව සැඟැ වු තැන් දක්වාත්, එ තැනැ දී සපථ කොටැ රජු ගේ යාච්ඤාවෙන් උමඟැ අසු වූ රජුන් සහිත සේනාව දොර හැරැ මරණින් මුදා නැවැතැ සත් දවසක් උදං කෙළියෙන් දවස් යවා ඉක්බිති රජ්ජුරුවන් දුන් නොයෙක් ප්රකසාද හා නැවැතැ එ මැ රජහු දියණියනට දුන් දායාද හා නැවැතැ චූළනී රජ්ජුරුවන් ඇතුළු වූ සියලු රජ දරුවන් තමන් වහන්සේට දුන් ප්රචසාදයත්, “මේ මේ යැ’යි වදාරණ සේක්;


“දීන්තං නික්ක සහස්සා මෙ ගාමාසීති ච කාසිසු

දාසි සතානි චත්තාරි, දින්නං හරියා සතාච මෙ

සබ්බසෙනඩ්ගමාදාය සොත්ථර්නාම්හි ඉධාගතො.”


මෙයින් වදාරා, “මාඪ රත්රන් පස්විසි දහසක් දුන් හ. සර්වාභරණයෙන් සැරැසූ ශරීර ඇති තන සිටි බාල කෙල්ලන් සාර සියයක් විසින් පිරිවරන ලද නොයෙක් පළඳනාවෙන් සැදි බිසෝවරුන් සියයක් මට බිරියන් කොටැ අප ගේ මේ වේදේහ රටට ආසන්න තමන් ගේ කාශි දේශයෙන් ගමෙකින් අවුරුද්දකට ලක්ෂයක් බැගින් අය නිමන්නා වූ ගම් අසූවක් දුන් හ. බ්රරහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් හා සියලු රජ දරුවන් තමන්ගේ චතුරඬ්ගිනි සේනාව කෙරෙහි නිරපෙක්ෂ වැ ප්රමසාද සේනාවක් කොටැ මට මැ දුන් හ. ඒ සියලු සේනාව පිරිවරා උකටලියක් නැතිවැ මහා සන්තෝෂයෙන් යුක්ත වැ නැඟී ආමි’යි වදාළ සේකැ.


4.ඒ අසා ප්රීැතින් පිනා ගියා රජ්ජුරුවෝ බෝධි සත්ත්වයන් ගේ ගුණ කියන්නාහු. මේ ගාථාවෙන් කී හ.


“සුසුඛං වත සංවාසො පණ්ඩිතෙහී ති සෙනක

පක්ඛීව පඤ්ජරෙ බද්ධෙ මච්ඡෙ ජාල ගතෙරිව

අමිත්ත හත්ථත්ථ ගතෙ මොචයි නො මහොසධො”


“සේනකය, නුවණැත්තන් හා එක් වැ එක් වැ විසීම ඉතා යහපත් වන්නේ යැ ඉනුත් මේ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් හාඑක රටෙකැ එක නුවරෙකැ එක කෙනෙකැ යමෙක් වෙසෙත් නම් , මෙ ලොව සොර සතුරු බියෙක් වත් පර ලොවැ අපාය භයෙක් වත් කැත්තේ යැ. ඊට කාරණ තෝ මැ දුටුයෙහි වේ ද? අටළොස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යාලත එ සා මහත් සතුරු සේනාවක් මැද මැඳිරියෙකැ බැඳි සියොතුන් සේ ද, දැලැ බැදි මසුන් සේ ද හසු වූ තොප දෙ මුරයෙකැ ගලවා ගත් බව තොපට මැ දැනෙන්නේ වේ ද? එ සේ හෙයින් නුවණැත්තවුන් හා එක් වැ විසීම ඉතා යහපතැ’යි ගුණ වර්ණ?නා කළා හ. සේනකයාත් රජහු බස මුඳුනින් පිළිගෙනැ, “සැබැවැ” යි කියා, “මහ රජ ඒ සැබැවැ ,නුවණැති පණ්ඩිත වරු නම් මෙ ලොවින් ඉෂ්ටයක් මුත් අන්ෂ්ටයක්, විය නො දෙන්නා හ. මැඳිරියෙකැ බැඳි සියොතුන් සේ ද, දැලැ හසු වූ මසුන් පරිද්දෙන් ද, සතුරනට අත්පත් වැ ජීවිත විනාශයට පැමිණැ සිටියා වූ අප හැම දෙනා ගලවා සැපතෙහි පිහිටුවා ලූ සේකැ. සමස්ත ලෝකයෙහි නුවණැත්තා වූ සියලු සත්ත්වයනට ශතසහශ්රි ගුණයෙන් වඩනා සේක්, අප ගේ මේ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් වහන්සේ යැ’යි තමා ගේ මුව නො සෑහෙන පරිද්දෙන් වෙනසක් නැති සම සිතින් මැ ගුණ වර්ණානා කෙළේ යැ.



47. සැණකෙළිසංස්කරණය

ඉක්බිති රජ්ජුරුවෝ නුවර බෙර ලවන්නාහු, “සත් දවසක් සැණ කෙළි කෙළුව. යම් කෙනෙක් මට හිතයෝ නම් ,ඒ සියල්ලෝ මැ පණ්ඩිතයනට නොයෙක් පඬුරින් සත්කාර සම්මාන කෙරෙත්ව” යි විධාන කළහ. ඒ බව ප්ර කාශ කොටැ වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මෙ සේ වදාරන සේකැ.


“ඔරොධා ච කුමාරා ච වෙසියානො ච බ්රා හ්මණ

බහුං අනනං ච පානංච පණ්ඩිතස්සාභිහාරයුං


“භත්ථාරුහා අණිකට්ඨා රථිකා පත්ති කාරකං බහුං අන්නං ච පානං ච පණ්ඩිතස්සාභිහාරයුං

“සමාගතා ජානපදා තෙගමා ච සමාගතා බහුං අන්නං ද පානං ච පණ්ඩිස්සාභිහාරයුං”

“බහුජ්ජනො පසන්නොසි දිස්වා පණ්ඩිතමාගතෙ පණ්ඩිතම්හි අනුප්පත්තෙ වෙලුක්ඛෙපා අවත්ථටා”


“එම්බා මහණෙනි,ඒ වේදේහ රජු ගේ විධානයෙන් සියලු විණා වාද්යම ඉතා සිත් කලු කොටැ ගායනා කළ හ; තවද කර සක - විජය සක් - ජයතුරා සක් ආදී වූ පඤ්ච ප්ර කාර සඩ්ඛ නාද පැවැත්වූ හ; ආතත යැ, විතත යැ, විතතාත යැ, ඝන යැ, ශුෂිර යැ යන පඤ්චාඩ්ගික තූය්යී නාද පැවැත් වූ හ; නුවරැ වාසීන් හා ජනපද වාසීහු ස්වභාවයෙන් ස්වාමි දරුවාණනට සත්කාර කරන්නට සිතන්නාහු, බෙර හඬ අසමින් වඩ -වඩා සන්තෝෂ වැ තමන් තමන් ගේ විභානුරූප කොටැ මහත් වු සත්කාර සම්මාන කළහ; උදුම්බරා නම් අග මෙහෙසුන් බිසව ඇතුළු වැ සොළොස් දහසක් බිසෝ වරු ද රාජ කුමාරයෝද ව්යා්පාරයෝ ද බ්රාොහ්මණයෝ ද යන සියල්ලෝ මැ කන බොන දෑ හා බොහෝ පඬුරු හා ගෙනැ ගියාහ’යි වදාළ සේකැ. “තව ද ඇත් අස් රථාදි වාහන නැ‍ඟෙන්නෝ ද පාබළ මහ සේනාව ද ජනබද වාසීහු ද නියම් ගම් වැස්සෝ ද බොහෝ කන බොන දෑ බඬුරු ගෙනැ පණ්ඩිතයන් ගේ ගෙට ගියහ” වදාළ සේකැ.


“එක් සියයක් රජ දරුවන් හුන් තෙනට, තමන්ටග් රටින් සාර සියයක් ගවු ගෙවා ගොස්, තමන් මරන්නට වට ලා ගත් රජ දරුවන් හා ඒ හා මහත් චතුරංගිනී සේනාව හා තමන් ගේ ප්රේඥා බලයෙන් තනි වැ ජය තෙනැ, උත්තර පඤ්චාල දේශයෙන් මියුලු නුවරට ආ දවස් , රැස් වූ බොහෝ ජනයෝ සුව සේ ආවා වූ පණ්ඩිතයන් දැකැ, “බ්රවහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් ඇතුළු වූ එක් සියයක් රජුන් ජය ගෙනැ ආ සේකැ’යි ඉතා ප්රජසන්න වැ ඔද වැඩි වැ, සතුටු වූවාහු, ඒ පණ්ඩිතයන් ගේ කීර්තිය පැතිරෙන්නාක් පරිද්දෙන් සත් දවසක් දුළුල්ලෙහි පිළී සිසාර‍ා නෙය්යාඩම් කෙළිය හ’යි වදාළ සේකැ.



48. බ්‍රහ්මදත්තයන් ගේ නෑයන් යැවීමසංස්කරණය

මෙසේ බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ සත් දවසෙකින් සැණකෙළි අන්ත වූ කල්හි රජ ගෙට ගොසින්, “මහ රජ, චූළනී රජ්ජුරුවන් ගේ මෑණියන් ද පුතුණුවන් ද බිසවුන් ද වහා යැව්ව මැනැවැ’යි වදාළ සේකැ.”යහපතැ, කියන්නේ කිම් ද? යවා පියව’යි කී හ. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ, තුන් දෙනාට වෛන වෙන මැ බොහෝ සත්කාර සම්මාන කොටැ, එක් සියයක් රජ දරුවන් හා බ්රාහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් තමනට ප්රකසාදයේ දුන් චතුරාංගිනී මහා සේනාවට බොහෝ ප්රමසාද දීමෙන් සත්කාර සම්මාන කරවා ඒ මහා සේනාවත් බ්‍රහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් තමනට පාවා දුන් ඉිසෝ වරුන් සියයක් හා කම්මිත්තන් සාරසියයක් ද, නන්දා දේවීන්ට පාවා දී මහ පෙරහරින් යැවූ සේකැ.


2. ඒ රජ දරුවෝ තුන් දෙන අපමණ වූ රජ පෙරහරින් යන්නාරු සියක් යොදුන් මග ගෙවා, උත්තර පඤ්චාල නුවරට පැමිණිය හ. බ්රකහ්මදත්ත රජ්ජුරුවෝ මෑණියන් විචාරන්නාහු, “කිමෙක් ද, මෑණියන් වහන්ස, වේදේහ රජ්ජුරුවෝ,” සතුරා ගේ මෑණියෝය’යි මා කෙරේ කළ වෛරයෙන් නුඹ වහන්සේ කෙරෙහි නො සතුටු වැ විසූ ද; නොහොත් සංග්රනහ කළෝ දැ’යි කී හ.


3. දේවී කියන්නාහු, “පුතංඩ, කුමක් කියන්නේ ද? මා මවු තනතුරටත් වඩා දේවතා තනතුරෙහි තබා දුට හ; පඤ්චාල චණ්ඩ කුමාරයන් එක කුසින් උපන් මල් තනතුරෙි තබා දුට හ; බොහෝ සත්කාර සම්මාන‍ෙයනබෛාහෝ ආචාර සමාචාර සංග්රතහ කළ හ.”යි මැහැලි වහන්සේ තමන් ම්ව නො සෑහෙන පරිද්දෙන් ගුණ කී හ. රජ්ජුරුවෝ එ බස් අසා වඩ -වඩා සන්තෝෂයට පැමිණැ බෑනණුවනට බොහෝ පාක්කුඩම් හා බඬුරු යැවූ හ.


4. වේදේහ රජ්ජුරුවන් කළ සංග්රනහ මෑණියන් අතින් විචාරන්නටත් නන්දා දේවීන් අතින් නො විචාරන්නටත් කාරණ කිම් ද යත්; නන්දා දේවී තරම් රූ ඇති කෙනෙක් මුළු දඹදිවැ අනෙක් ‍තෙනෙකැ ඇත්තේ නැත. “මා සමීපයෙන් ගොස් සාර සියයක් ගව්වේ උන් තැනැත්තී මා කෙළෙක් කෙළේ ය’යි සිතා, මා කෙරෙහි අආදරයක් භයක් නැති වැ, අනාචාර ශීලි වැ , තමා සිත් වූ පරිද්දෙන් වැසැපූ නම් , විචාළ කලැ නැත්තක් මුත් ඇත්තක් නො කියන්නී යැ. නැත්දෝ නම් යෙහෙළියනට කුකුළන් හා බළලුන් හා සේ කෙනෙකැ. ඇත්තක් නො විචාරා මෑණියන් අතින් විචාළ හ යි දත යුතු. එතැන් පටන් දෙපක්ෂයේ ඇත්තෝ මැ ඔවුනොවුන් හා සමඟ එක්සිත් වැ විසූ හ.


මහා උම්මග්ග කාණ්ඩය නිමි.



49. දියරකුසු පැනයසංස්කරණය

පඤ්චාල චණ්ඩි බිසවූ,සංස්කරණය

....වේදේහ රජ්ජුරුවන් ප්රි ය සිත් ගෙනැ වසන්නාහු. දෙ වන අවුරුදු පුතණු කෙනෙකුන් වැදූ හ. ඒ කුමාරයන් වැඩී දස හැවිරිදි කලැ වේදේහ රජ්ජුරුවෝ ස්වරිගස්ථ වූ හ. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ දස හැවිරිදි කුමාරයන් ධවලච්ඡත්ර් නංවා රාජ්යතයෙහි පිහිටුවා, “දේවයන් වහන්ස, නුඹ වහන්සේ ගේ මුතුන් රජ්ජුරුවන් සමීපයට යෙමි’යි වදාළ සේකැ. කුමාරයෝ,” මා බාල තැනැත්තවූ ඇරැ පියා නො යව. මම තොප පිය තනතුරේ තබා රකිමි; සියල්ලෙන් මැ ආදර කෙරෙමි’යි කී හ. ඒ අසා පඤ්චාල චණ්ඩි බිසවු කියන්නාහු. “මා ගේ මවුපියන් ඇතත් මට පිය තනතුරේ සිටැ මේ සාරසියයක් ගව්වට මා සරණ දුන්දැත් නුඹ ද මැ යැ; ජන්මාන්තර වෛරි රජ දරුවන් කිරඹ සේ එක් කරවා අවෛරී කළ දත් නුඹ ද මැ යැ; එසේ හෙයින් මටත් ම පුතණුවන්ටත් අභිවෘද්ධි ද නුඹ ද ම ය. නුඹ මේ නුවරින් ගිය කලැ අපට කිසි පිටවහ‍ෙළකනෙැත. නො ගිය මැනැව; දරුවන් ගේ පිය රජ්ජුරුවන් සිටියා සේ සියලු සම්පත් වළඳා රාජ්ය කළ මැනැවැ’යි කී හ.


2. එ බසට වදාරන සේක්, “ඒ එ සේ මැ යැ. එ දවස් මා එන ගමනේ වේදේහ රජ්ජුරුවන් මළ කලැ එන්නෙමි’යි නුඹ වහන්සේ ගේ පිය රජ්ජුරුවනට ප්රනතිඥා දී එන ලදි. එ සේ හෙයින් නො ගොස් රදන්නට නො පිළිවනැ’යි කියා මියුලු නුවරැ බොහෝ ජනයත් කරුණාවෙන් බැගෑ වැ හඬමින් සිටියැ දී,අමරා දේවීන් ද හා සහජාත යෝධයන් හා අවශේෂ වූ දැසිදස් ආදීන් ගෙන් කැටි වැ එනු කැමැත්තෙන් ඇරැ - ගෙනැ නික්මුණු සේක්. සියක් යොදුන් මග ගෙවා ගොස් උත්තර පඤ්චාල කුවරට පැමිණිසේකැ. “මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් වහන්සේ එන සේකැ’යි චූළනී රජ්ජුරුවෝ අසා චතුරංගනී සේනාව පිරිවරා පෙර ගමන් කෙටැ ඉදිරියට අවුත්, මහ පෙරහරින් ගෙනැ ගොස්, ඉඳිනට මා ඇඟි මාළිගයක් දුන් හ. පළමු දුන් සළු ගම් අසූව විනා අමුතු වැ දුන් කිසිවකුත් නැත්තේ ය. එ සේ වුවත් එහි කිසි කනස්සල්ලක් නො වැ කළ මනා රාජ සේවය පමා නො වැ කරන සේකැ.


3. ඒ සමයෙහි ඉතා නුවණැත්තා වූ කීමෛහි බිණීමෙහි දක්ෂ වූ කාරණාකාරණා දන්නා ඉතා ධර්මිෂ්ඨ වූ හෙරී නම් පරිබ්රාමජිකා කෙනෙකුන් දැ එක්වන් රජ ගෙය දී වළඳා මඟුල් උයනැ ඉඳිනා සේකැ. “මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ යැ’යි යන කෙනෙක් රජ්ජුරුවනට සේවය කෙරෙත් ල. උන් හා සමාන කෙනෙක් නැත් ල’යි පරිබ්රාදජිකාවන් දැ නමින් අසා දන්නා සේකැ. “මෙ බඳු ගුණ ඇති කෙනකෙුන් ද රජ ගෙයි වළඳන සේකැ’යි බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ අසා දන්නා සේකැ. එක දවසකුත් ඔවුනොවුන් දුටු විරූත් නැත් මැ යැ.


4. නන්දා දේවීත්, “එ දවස් උමඟින් සොරා ගෙනැ ගොස් මසක් වන ගණන් රජ්ජුරුවන් කෙරෙන් මා වියෝ කොටැ පී හ” යි තමන් ගේ ඒ පමණ ප්රිරය විප්රෙයෝගයට බෝධි සත්ත්වයන් කෙරෙහි නො පහන් තැනැත්තෝ, වෛරයෙන් තුමුත් කිසිවකුත් කොටැ ගන්නට අසමාරිථ වැ තමන් කෙරේ වල්ලභ ස්ත්රීරන් පස් දෙනෙකුට කියන්නාහු, “තෙපි ඇම මහෞෂධ පණ්ඩිතයා ගේ අපරාධයක් පරීක්ෂා කොටැ ගන්නට අමමර්ථ වැ තමන් කෙරේ වල්ලභ ස්ත්රී්න් පස් දෙනකුට කියන්නාහ,” තෙපි ඇම මහෞෂධ පණ්ඩිතයා ගේ අපරිධයක් පරීක්ෂා කොටැ රජ්ජුරුවනට කියා බිඳුවා පියව’යි කී හ. ඔවුහු පස් දෙන මහතාණන් ගේ වරදක් සොයන්නාහු, ඔබ යන එන තෙන අනුනට කිසිවකුත් නො හඟවා පරීක්ෂා කොටැ ඇවිදිනා හ.


5. එක් දවසක් පරාබ්රාතජිකාවන් ද, රජ ගෙයි දී වළඳා තමන් වහන්සේ ගේ ආශ්ර්මයට වඩනා සේක්, බෝධිසත්ත්වයන් ද රාජ සේවයට වඩනාවුන් රාජාංගනයෙහි මිඳුලෙහි දුටුසේකැ. මහතාණෝ පරිබ්රා්ජිකාවන්ද වැඳ ලා සිටි සේකැ. පරිබ්රාපජිකාවන් දෑ සිතන සේක්, “මේ ප’පණ්ඩිතයෝ නුවණැත්තෝ ල. එ බැවින් මුන් නුවණ පරීක්ෂා කෙරෙමි’යි සිතා” බසින් කීවා කවුරු නො දනිත් ද? හස්තමුද්රාේ නම් බැරි දෙයෙකැ. ඒ බැවින් හස්ත මුද්රා්වෙන් ප්රිශ්නයක් විචාරමි’යි සිතා, බෝධි සත්ත්වයන් ද මූණ බලා අතක් විදහා පෑ සේකැ. ඒ කුමක් නිසාද යත් : “ කිමෙක් ද පණ්ඩිතයෙනි, රජ්ජුරුවෝ තොප රටින් මේ රටට ගෙන්වා ගෙනැ අත විදා සම්පත් දී පියා කියා අත්ල විදහා පෑ නියා යැ. බොධි සත්ත්වයන් ද සිතන සේක්, “මා අතින් රස්ත මුද්රාමවෙන් ප්රතශ්න විසඳන සේක්, තමන් වහන්සේ ගේ මිට හකුළුවා පෑ සේකැ. කුමක් කී නියා ද යත්: “මා සමීපයට එව’යි ප්රළතිඥා ගෙනැ, මා ගේ රටින් මා ගෙන්වා ගෙනැ , මිටින් තරවැ ගත් දෙයක් අනුනට නො දෙන්නා සේ, අමුතු කිසිවකුත් මට නොදෙන්නා හ’යි සිතා, අතින් ප්ර ශ්නය විසැදූ නියා යැ. පරිබ්රානජිකාවන් ද ඔබ දැනැ ගත් නියාව දැනැ අත ඔසවා තමන් දැ ගේ බඩ පිරිමැඳැ ලූ සේකැ. කුමක් කී නියා ද යත්: “ඉදින් උකටලී වූ නම් අප සේ මහණ වැ නො ගනු දැ’යි හැඟැවූ නියා යැ. එයිත් දැනැ ලා තමන් වහන්සේ ගේ බඩ පිරිමැඳැ ලූ සේකැ. ඉන් හැඟැවූයේ,” මා විසින් රකිනා බඩවල් බොහෝ යැ. එ බැවින් පැවිදි වන්නට නො පිළිවනැ’යි කී නියා යැ. මෙ සේ ඒ පරිබ්රාැජ්කාවන් ද හස්ත මුද්රානවෙන් ප්රදශ්න විචාරා, තමන් වහන්සේගේ ආවාසයට වැඩි සේකැ. බෝඹි සත්ත්වයන් දත් පරිබ්රා ජිකාවන් වැඳැ රාජ සේවයට ගිය සේකැ.


6. නන්දා දේවීන් ගේසංස්කරණය

........ වල්ලභ ස්ත්රීනහු, රජ ගෙයි සී මැඳුරු කවුළුවෙන් පිටත බැලුවාහු මේ ක්රිලයාව දැකැ, රජ්ජුරුවන් සමීපයට ගොස්, “දේවයන් වහන්ස, මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ පරිබ්රා,ජිකාවන් හා එක් වැ නුඹ වහන්සේ මරා රාජ්ය,ය ගන්න‍ා හ’යි බිඳුවා පී හ.


7. ඒ අසා රජ්ජුරුවෙ‍ා් කියන්නාහු, “කිමෙක්ද, තොප දුටු දෙයක් ද, ප්රසත්යයක්ෂ කොටැ ඇසූ දෙයක් දැ’යි කී හ.” අසා වදාළ මැනැව. පරිබ්රා්ජිකාවන් ද, ඊයේ රජ ගෙයි වඝඳා යන්නවුන් ද, රජ ගෙයි මිදුලේ දී මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් දැකැ බොහෝ දෙනා හෙයින් බසින් මන්ත්රයණයට භය ඇති වැ, අතින් ඉහි පානාහු, “පණ්ඩිතයෙන්, තෙපි නුවණැති තැනැත්තාවුන් වුව දඹ දිවැ සියුල රාජ්යිය අතුල් තලයක් මෙන් ද, නොහොත් කර මඬලක් මෙන් ද තනා ගෙනැ, රාජ්යුය තොප අත් පත් නරන්නට නො පෙ‍ාහොසත් දැ’යි තමන් ගේ අත්ල විදහා උපමා කොටැ පෑ දැ ය. පන්ඩිතයෝත් ඒ දඅන ගෙනැ, ‘ කඩුව මිරිකා ගනිම් නම් කිහිප දවසෙකින් රජහු මරා රාජ්යඩය අත්පත් කොටැ ගනිමි’ කඩුව ගන්නා ලෙස මිට අකුළුවා පෑ හ. පරිබ්රාඅජිකාවෝ, ‘එ සේ වී නම් රජහු ඉස කපා හැරැ පියව’යි තමන් ඉස පිරිමැඳ ලූහ. එ විටැ පණ්ඩිතයෝ’ ඉසට ගැසූ පහර මා ගේ භයින් අත වැරැ දී මුඳුනින් හිස පලා ගියට නම් නපුරැ. බඳ මැඳින් පොලු කෙරෙමි’යි සිතැ තබා බඩ පිරි මැඩලීයැ. මහ රජ ,ඇසූ දෙයක් කුමට කියමෝ ද? අපි සියැසින් මැ දුටුම්හ’යි කියා නැවැතත් කියන්නාහු, “අප්ර මාද වැ මහෞෂධ පණ්ඩිතයා මරා පියැ මැනැවැ” යි කී හ.


8. රජ්ජුරුවෝ උන් ගේ බස් අසා මෙසේ සිතූ හ: “පණ්ඩිතවන් විසින් මා කෙරේ වරදනට නො පිළිවනැ. පණ්ඩිතයන් කීව යි කියන කාරිය පරිබ්රාේජිකාවන් දෑ අතින් විචාරා දැනැ පියමි’යි සිතා දෙ වන දවස් පරිබ්රාරජිකාවන් ද වළඳා අන්තයෙහි උන් දැ විචාරන්නාහු,” කිමෙක්ද පණ්ඩිතයෝ දුටු දැ’යි කී සේකැ. “උන් හා කළ කථාවෙන් ඇද්ද’යි කී හ.” මහ රජ, උන් හා බසින් කී දෙයක් නැති “උහු නුවණැත්තාහ’යි යනු අසා,” ඉදින් නුවණැත්තාහු වී නම් දැනැ ගන්නාහ’යි සිතා පරීක්ෂා කරන පිණිස හස්ත මුද්රාහවෙන් ප්රාශ්නයක් විචාළම්හ’යි ඒ වූ නියායෙන් වදාළ සේකැ. “ස්වාමීනි, පණ්ඩිතයෝ නුවණැත්තෝ දැ’යි කී හ. මහ රජ, නුවණැත්තෝ යැ. උන් හා සමාන කෙනෙක් එක තෙනෙකැත් නැත්තා හ’යි වර්ණරනා කළ සේකැ රජ්ජුරුවෝ පරිබ්රා්ජිකාවන් ගේ බස් අසා වැඳ පන්සලට යැවූ හ.


9. උන් වහන්සේ ගිය ඉක්බිති බෝධි සත්ත්වයන් ද ආ සේකැ. පරිබ්රායජිකාවන් විචාළ නයින් මැ, “කළ කථා කිම්දැ’යි කී හ.” ඔබ මා හා බසින් කී දෙයක් නැත හස්ත මුද්රාිවෙන් ප්රයශ්නයක් විචාළ සේකැ. ඔබ විචාළ ප්රදශ්න මමත් නො වරදවා හස්ත මුද්රායවෙන් මැ විසැඳීමි’යි පරිබ්රා්ජිකාවන් ද කී පරිද්දෙන් නො වරදවා මැ වදාළ සේකැ.


10. එ දවස් රජ්ජුරුවෝ, මහතාණන් කෙරෙහි පැහැදැ දස දහසක් යොදුන් දඹ දිවැ මුළුල්ලට නායක කොටැ සෙනෙවිරත් ධූරය දී පට බැන්දා හ. “සියලු රාජ්යෙය මුළුල්ල පණ්ඩිතයන් කීවාක් කෙළේ මැැ යැ. මෙවක් පටන් උන් කීවාක් මා කරන්නේ යැ’යි යනාදීන් සියලු දඹ දිවැ විධාන ම උන් වහන්සේට පාවා දුන් හ. හිමාලයෙන් හුණු පඤ්ච මහා ගංගාවෙන් මහ මුහුදට වදනා කලක් පරිද්දෙන්, බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ගේ ගෙට සියලු සම්පත් හා ඓශ්චය්ය්ෙර්යය මහ මුහුදට වඩ බා දිය සේ ප්ර මාණාතික්රාපන්ත වැ ඉතා බොහෝ වියැ.


11. රජහු තමන් වහන්සේට යසස් දුන් ඉක්බිති නුවණැති මහතාණන් වහන්සේ මෙ සේ සිතූ සේකැ. කෙ සේ ද යත්: “රජ්ජුරුවෝ එක විටැ මැ මේ සා මහත් තනතුරක් දී තමන් හැරැ මා මුත් සියලු සම්පත්තීන් ආඪ්යා කෙනකුන් නැති නියාවට මේ සා මහත් ‍‍ෙළුශ්චය්ය්හර්යෙුහි පිහිටුවා ලූ හ. රජ දරුවෝ යමක්හු කෙරෙහි වෛරීවූ නම්, පස්වරු නසත් නම්, පෙරවරු බොහෝ සම්පත් දෙන්නා හ. දැන් මටත් මෙතෙක් දවස් කිසිවකුත් නො දී මහොඝයක් සේ මේ සා මහත් සම්පත් පැහැර දී පී හ. රජ්ජුරුවන් මා කෙරෙහි ඉත සිතින් දුන් බවත් අහිත සිතින් දුන් බවත් නො දනිමි. කල් නො යවා එයිත් දැනැ පීම් නම් යහපතැ”යි සිතා, රජ්ජුරුවන්ගේ අදහස් තත් වූ පරිද්දෙන් දැනැ පියන්නට අන් කෙනෙකුට නො පිළිවනැ. හෙරි පරිබ්රාසජිකාවන් වහන්සේ මහා නුවණැති සේකැ. උන් වහන්සේ එක් උපායයෙකින් ඒ දැන පියන්නට තරම් සේකැ”යි බෙහෝ සුවඳ මල් හා ගිලාන ප්රකත්යපයයෙන් කිසිවකුත් හා ගෙන්වා ගෙනැ පන්සලට ගොස්, සුවඳින් මලින් පූජා කොටැ “ස්වාමිනි, නුඹ වහන්සේ මා ගේ ගුණ කීවාක් පටන් රජ්ජුරුවෝ තමන් හැරැ සම්පත්තීන් මා මුත් අනෙක් කෙනෙකුන් නැති නියාවට මහ මතුරක් පරිද්දෙන් මා ගේ මාළිගය නොයෙක් අයුරින් සමෘද්ධ කොටැ පී හ. ඒ මා කෙරෙහි සම සිතින් දුන් බවත් මා නසා පියන සිතින් දුන් බවත් නො දනිමි. රජහු මා කෙරෙහි සමාධි ගුණය තත්වු පරිද්දෙන් දැනැ පිය මැනැවැ” යි වදාළ සේකැ.


12. පරිබ්රාතජිකාවන් දෑත්, “යහපතැ” යි ගිවිමැ,දෙ වන දවස් රජ ගෙට යන ගමනේදී මැ, “දිය රකුසු පැනය”දැයි එක් ප්රනශ්නයක් සිතා, නැවැත මෙසේ සිතන සේක්, “පණ්ඩිතයන් හා එක් වැ කථා කළ චරපුරුෂයකු සේ නො වැ උපායයෙකින් ප්රසශ්‍්න විචාරා රජ්ජුරුවන් ගේ හිත අහිත කොට දැනැ පියම්හ”යි වදාළ අන්තයෙහි රජ්ජුරුවන් ඇවිත් වැඳැ උන් කල්හි, පර්බ්රාවජිකාවන්දෑට මෙ සේ වූ අදහසක් වූයේ යැ. කෙසේද යත්: “ඉදින් මේ ප්ර‍ශ්නය බොහෝ දෙනා මැදයෙහි විචාළෙම් නම්, රජ්ජුරුවෝ පණ්ඩිතයන් කෙරෙහි වෛරීවූ නම් බොහෝ දෙනා මධ්යදයෙහි මැ වෛරී බව කිව යුක්ත නො වෙයි” සිතා, “මහ රජ, තනි වැ රහස් කථාවක් කියනු කැමැත්තම්හ”යි වදාළ සේකැ. රජ්ජුරුවෝ සමීපයෙහි මිනිසුන් පිටත් කැරැ වූහ. එවිට පරිබ්රා”ජිකාවන් දැ කියන දැ, “මහ රජ , තොප අතින් ප්රැශ්නයක් විචාරමි” යි වදාළ සේකැ. විචාළ මැනැව, ස්වාමිනි දනිම් නම් කියම්”යි කී හ. එ විටැ හෙරි නම් පරිබ්රා ජිකාවෝ කියන්නාහු. මේ දියරකුසු පැනයෙහි පළමුවන ගාථාව වදාරන සේක්:

            “සචෙ වො වුය්හමානානං සත්තන්නං උදකණ්ණවෙ
              මනුස්ස බලි  මෙසානො නාවං ගණ්හෙය්ය් රක්ඛසො
              අනුපුබ්බං කථං දත්වා මුඤ්චසි දකරක්ඛනො”
    
             

මේ ගාථාවෙන් කී හ: “එසේ වි නම් මහ රජ, තොපගේ වැදු මෑණියන් තලතා දේවී යැ. තොප ගේ නායක බිසවූ නන්දා දේවී යැ. තොප ගේ එක කුසැ ඔත් මලණුවෝ තීක්ෂණමන්ත්රීා කුමාරයෝ යැ, තොප ගේ යහළු වූ ධනුශෙඛර කුමාරයෝ යැ, අග්රය පුරෝහිත කේවට්ට බ්රාගහ්මණයෝ යැ, මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් යැ, තෙපි යැ, යන මේ සත්දෙනා මහා සමුද්රයයෙහි එක නැවෙකින් යන්නවුන්, මිනිසුන් කා ඇවිදිනා උදක රාක්ෂසයෙක් ම්නිස් බිල්ලක් සොයා ඇවිදිනේ තොප සත් දෙනා නැඟී යන්නා වූ නැව දැක, “මහරජ,මේ තොප හා කැටි වැ නැවින් යන සදෙනා ගෙන් කවුරුන් පළමු වැ දෙවු ද: දෙ වැනි වැ, තුන් වැනි වැ, සතර වැනි වැ, පස් වැනි වැ දී කවුරුන් අන්ත කොටැ බිලි දී ඒ ජල රාක්ෂසයා අතින් ගැළැවෙවු ද?”විචාළහ.


13. ඒ අසා රජ්ජුරුවෝසංස්කරණය

......... තමන් සිත වඤ්චා නැති වැ අදහස් වූ පරිද්දෙන් කියන්නාහු:

                   “මාතරං පඨමං දජ්ජං හරියං දත්වාන භාතරං 
                     තතො සහායං දත්වාන පඤ්චමං දජ්ජ බ්රාරහ්මණං
                     ජට්ඨාහං දජ්ජ මත්තානං නෙව දජ්ජං මහොසධං.”


මේ ගාථායෙහි අභිප්රා්ය නම්, “ස්වාමීනි, සැබැවින් ජල රාක්ෂසයා නැව අල්ලා ගෙනැ, ස දෙනා මට පිළිවෙළින් බිලි දි තෙපි ගැළැවෙව”යි කී නම් ඕහට බිල්ලට පළමු කොටැ මා ගේ මෑණියන් දෙමි, දෙ වැනි වැ නන්දා දේවීන් දෙමී, තුන් වැනි වැ

මා ගේ මලණුවන්, සතර වැනි වැ මගේ යහළුවා දෙමී පස් වැනි වැ කේවට්ටයා දෙමී, පස් දෙනා දී මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් හා මා හා දෙන්නා මැ මතු සිටි කල්හි, තවත් බිලි ඉල්ලා නම් පිළි තර වැ හැඳැ ගෙනැ කැහැපට කවා ගෙන දස දහසක් යොදුන් දඹ දිවට මා කරන්නා වූ රාජ්යැ ශ්රීප නො සිතා “එම්බල මා කා පියව” යි කියා මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් මා පිටිපස්සට දමා පියා, ඒ රාක්ෂසයා කට දල්වා ලූ කල්හි, පණ්ඩිතයන් මාරුවෙහි ඔහු කටට පැනැ, මම ඕහට බිලි වෙම් නමුත්, මා පණ ඇති වැ හිදැ, මා ඇසින් බල-බලා, මගේ පණ්ඩිතයන් රාක්ෂසයාට නො දෙම් මැ යැ”කී හ.


14. මේ ප්රමශ්නය මෙ තෙකින් මැ නිමියේ ය. එ තෙකුදු වූවත්, “රජ්ජුරුවන් පණ්ඩිතයන් කෙරේදා ඇති ඉත සිතින් මා විචාළ ප්රතශ්නයන් මා ඇසූ පමණින් මැ ප්ර සිඬ වන්නේ නොවේ, එ බැවින් මුහුදු දිය පිටැ ඉසැ ලූ තෙලිත්තක් මුළුල්ලෙහි විහිදැ යන පරිද්දෙන් කෙළෙම් නම් යහපතැ”යි සිතා, “මහා රජහු සමඟින් මාළිගයෙන් බැසැ, ජන සමාගමය කරවා එ තැනැත් රජහු අතින් විචාරමි. රජ්ජුරුවෝ මට පළමු කී ලෙස මැ, “පස් දෙනා පිළිවෙළින් දී පණ්ඩිතයන් රකිමි” යි කියති. එ තැනැ මම මෑණියන් ආදී පස් දෙනාගේ ගුණ බොහෝ දෙනා මැදයේ කියමි. පණ්ඩිතයන් ගේ නුතුණ කියමි. රජ්ජුරුවෝ උන් හැම දෙනා නුගුණ බොහෝ කොටැ කියා පණ්ඩිතයන් ගේ ගුණ කියති. එ සේ කල්හි බෝධි සත්ත්වයන් ගේ ගුණ ආකාශයේ පූර්ණත චන්ද්ර යා පරිද්දෙන් ප්ර සිද්ධ වන්නේ යැ”යි සිතා “මහ රජ , තොප ගේ අන්තඃපුර වාසීන් ද රාජ කුමාර වරුන් ද මෙ සා මහත් නුවරැ ප්රුසිද්ධ ජනයන් එක හෙළා රැස් කරවා රාජාංගනයෙහි මා ඇඟි ආසනයක් පනවා, එහි උන් පරිබ්රාරජිකාවන් දෑ රජහු අතින් පළමු තනි වැ විචාළ පරිද්දෙන් ප්රහශ්න ආදියෙහි පටන් විචාරා, රජ්ජුරුවන් තමන් පළමු කී පරිද්දෙන් මැ ඒ රාක්ෂසයාට පළමු මෑණියන් හා ස වැනි වැ තමන් පිළිවෙළින් බිලි දී, මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් රකිම් මැ යැ. මා පණ තබා ඇසිල්ලකුත් මා ගේපණ්ඩිතයන් කෙරෙන් වියෝ වැ විසියැ නො හෙමි” යි කී කල්හි පරිබ්රාතජිකාවන් දෑ කියන සේක්, “මහ රජ, සිතැ එකක් තබා බසින් එකක් නො කියව, අප වැන්නනටත් මායම් කියද්ද? තොප කියන්නේ කවුරුන් අදහා ගන්නා බසෙක්ද? “දිය රකුසා නැව අල්ලා ගත් කලැ වැදූ මෑණියන් පටන් තොප සදෙනා පිළිවෙලින් බිලි දී පණ්ඩිතයන් රකිමි”යි කිව. බැලු කලැ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් තරම් තොපට සතුරෙක් නැත. වැදු මවුන් නම් සත්ත්වයන්ට උන් විනා උපකාරී කෙනෙකුන් නැත. ඉනුත් තොප ගේ මෑණියෝ සෙස්සවුන් ගේ මවුන් සේ අල්ප වූ ගුණ ඇති කෙනෙක් නො වෙත්. තොපට බොහෝ උපකාරී වුව. එ සේ ගුණ ඇති මෑණියන් කුමක් පිණිස දෙවුදැ”යිරජහට ප්රසත්ය ක්ෂ කොටැ දැනෙන පරිද්දෙන් කියන සේකැ:

           “පොසෙතා තෙ ජනෙත්ති ච දීඝරත්තානකම්පිකා
             ජබ්බෙ තයි පදුඨස්මිං පණ්ඩිතා අත්ථදස්සිනී
             අඤ්ඤං උපනිසං කත්වා වධා තං පරිමොවයි.
            “තං තාදිසිං පාණද‍ායිං ඔරසං සබිබධාරිණිං
              මාතරං කෙන දොසෙන දජ්ජාසිදකරක්ඛනො.”


15. මෙහි අර්ථස කෙ සේ ද යත්: මේ චූලනී රජ්ජුරුවන් ගේ පියාණන් සමයයෙහි, චූලනී කුමාරයන් බාල කලැ, ඒ රජහු පිරි මසා සිටි ජබ්බ නම් පුරොහිත බමුණා හා මේ තලතා දේවීන්ලොකස්වාද රතියෙන් සතුටු වැ සමඟ වසන්නාහු, විෂ මිශ්රො භෝජනයෙකින් රජමු මරා, බමුණාට ධවලච්ඡත්රස නංවා, බමුණා රාජ්යදය කරන සමයයෙහි එක් දවසක් චූලනී කුමරයන්, “මෑණියන් වහන්ස, බඩැ සා යැ”යි කී කල්හි ඕ හට සකුරු මී ආදී පැණියක් හා කැවුම් දෙවු හ. එහි මැස්සෝ පිරිවරා ගත් හ. කුමාරයෝ රන් තැයියෙන් මී බින්දු බිම හෙළා තැටියේ උන් මැස්සන්ගසා නෙරැ පූ හ. ඒ මැසි සමුහයා ගොසින් බිමැ මී බින්දුවලැ වඩා ගත් හ. එ වේලෙහි කුමාරයෝ මැස්සන් නෙරා කැවුම් කා අත කට ශුඬ කොටැ කෙළියට ගියහ.


16. බමුණු මේ ක්රිගයාව දැකැ සිතන්නේ, “මේ ඉස නො නැගී මැ තමා කන කැවුමේ මැස්සන් පලවා කැවුම් කෑ යැ. ඉදින් නො නැසි වැඩිණි නම් මට රාජ්යසය නො දෙන්නේ යැ. මොවුන් දැ දැන් මැ මරවා පියමි”යි සිතා එ පවත් තලතා දේවීනට කී හ. බිසවූ කියන්නාහු, “දේවයන් වහන්ස, මම නුඹ කෙරෙහි කළ ස්නෙහයෙන් මා ගේ ඒ වැනි රජ්ජුරුවන් පවා විස ලවා මරා පීමි. එ බැවින් මට මුන් ගෙන් ප්රරයෝජන කිම් ද? සැළ නො කොටැ සොරා මාරා පියම්හ” යි කියා බමුණා අස්වයා ලා ඉතා නුවණැති බිසවු උපායක් ක්ෂණයෙහි සිතා අරක්කැමියා කැඳවා, “දරුව, ම පුතණුවෝ චූළනී කුමාරයෝත් තොප ගේ පුත් ධනුශෙඛර කුමාරයාත් එක දා උපන් හ. සමාන වූ කුමාර පෙරහරින් වැඩිය හ. එ බැවින් ඔවුනොවුන් ප්රානණය සමාන යහළුව හ. දැන් ජබ්බ නම් බ්රා හ්මණයා ම පුතණුවන් මරනු කැමැත්තේ යැ. තෙපි මා දරුවන් දිවි රැක දෙව”යි කී යැ. “යහපතැ, දේවීන් වහන්ස, කුමක් කෙරෙම්දැ”යි කී කල්හි, “එ සේ වී නම් මා ගේ පුතණුවෝ එක්වන් තොප ගේ ගෙයි මැ වෙසෙත් වා! කවුරුනු සැක නො කරන පරිද්දෙන් හා හැම දෙනාම දන්නා පරිද්දෙන් හා කීප දවසක් තුන් දෙන මැ තනි වැ මුළුතැන් ගෙය වැදැ හෙවැ, චූළනී කුමාරයන් හා අරක්කැමියා හා පුතු ඇතුළු වූ තුන් දෙනා මුළු තැන් ගෙයි මැ දවස් යවන්නෙ සැක නැති වූ කලැ පොත වැදැ හොත් තැන එළුවන්ගේ ඇට ඇදැ ලා පියා, මිනිසුන් රෑ නිදිගත් කලැ මුළුතැන් ගේ ගිනි ලා පියා, කිසි කෙනෙකුට නො හඟවි, මා ටග් පුතාත් තොප ගේ පුතාත් හැරැ ගෙනැ, මේ නුවර හළ පැළැල්ලෙන් පළමු නික්මැ, පසල් දනවුයෙහි නුවරකට පලා ගොස්, ම පුතණුවන් රාජ කුමාර බව නො හඟවා දිවි රැකැ දෙව” කී හ.


17. ඒ, “යහපතැ” යි ගිවිස්සේ යැ. දේවී තුමූ මුතු මැණක් ආදි වූ රුවනින් යම් තාක් දෙයකුත් දුන් හ. ඒ අරක් කැමියා ආදි තුන් දෙන මැ මුළුතැන් ගේ ගිනි ලා යන්නාහු ක්රනමයෙන් ගොස්, මදු ර‍ට සාගල පුර නුවරට වැද රජ්ජුරුවන් වැදැ තමන් ගේ ජාති ඇඟැවූ හ.


18. මදු රජ්ජුරුවෝ තමන් ගේසංස්කරණය

....... පරණ අරක්කැමියා ඇරැ ඔ හු ගේ මුළුතැන් ගේ රක්නා ධුරය ඕහට පාවා දුන් හ. කුමාරවරු දෙ දෙන ඔහු සමඟ මැ එක්වන් රජ ගෙට යන්නාහු යැ. රජ්ජුරුවෝ, “කුමාර වරු කා ගේ දරුවෝ දැ”යි විචාළ හ. “මාගේ දරුවෝ ය” යි කී කල්හි මේ එක් වැනි යැ. මේ එක් වැනි නො වෙ”යි කී කල්හි, “මගේ බිරියන් දෙන්නා ගේ දරුවෝ දෙන්නා යැ. එ බැවින් මේ මා වැනි යැ. මේ මෑණියන් වැනි යැ” යි කී යැ. එ සේ කල් යත් යත් ඔවුහු යහළු වැ ගොස් මදු රජ්ජුරුවන්ගේ දියණියන් හා එක් වැ රජ ගෙයි මැ කෙළනා හ. නැවැතැ චූළනී කුමාරයන් හා කුමාරිකාවන් හා දෙ දෙන එක්වන් දැක්මෙන් ඔවුනොවුන් කෙරෙහිව පිළිබඳ වූ අදහස් ඇති වූ හ. කෙළි මඬලේ දී චූළනී කුමාරයෝ තමන් කෙළනා පලස් හුවටත් ලනුවත් කුමාරිකාවන් ලවා, “‍තෛල ගෙනෙව”යි යනාදීත් තමන් සිටි තැනට ගෙන්වන්නාහු යැ, සමහර විටෙකැ නො ගෙනාව තර වැ ඔලුවේ ඇනැ ලන්නා හ. කුමාරය‍ා තමා ගෙ රාජ මානයෙන් තර වැ ගැසු පහර සමහර විටැ ඉතා මැ රිදී යන්නා ඉවැසිය නො හී අත් ගගා හඬන්කා හ. ඒ අසා රජ්ජුරුවන් “මා ගේ දරුවනට ගැසුවෝ කවුැු දැ”යි කී කලැ කිරි මව ගොස් විචාළ කලැ: “ඉදින් මම ‘මේ මට ගැසුයේයැ’යි කීම් නම් ම පියාණෝ ඕහට රාජාඥ කරවන්නා හීයි සිතා, ඔහු කෙරේ ස්නෙහයෙන් ඒ බව වළහා, “කුමක් කියවු ද? මා කවුරු මරද්ද? නිකම් අඬා පීමි”යි යට කරන්නී යැ.


19. නැවැත එක් දවසක් මරන්නවුන් රජ්ජුරුවෝ තුමු මැ දැකැ මෙසේ සිතක් සිතූ හ. “මේ කුමාරයා මූ හා එක සැටියත් නො වෙයැ. ස්වර්ණන ප්ර තිබිම්බයක් සේ බැලූ - බැලූවනට ප්රිසාද එළවන්නේ යැ, “මේ රජ ගෙයෙකැ”යි වත්, රජ්ජුරුවන් ගේ දුවකැ’යි වත්” මම නොරටින් ආමි’ යි වත්, “අරක්කැමියා ගේ පුතෙකි”යි වත් කිසි බයක් නැති ගැන්මක් නැත්තේ යැ. මට වළහා කී බව මුත් මේ අරක්කැමියා ගේ පුතෙක් නො වෙයි”යි සිතා එ වක් පටන් විමසන්නා හ. කිරි මවු කුමාරිකාවෝ සෙසු බාල දරුවන්ටත් බෙදා දෙන්නා හ. සෙස්සෝ දික් කළ කැවුම් ගන්නා කලැ දණ වක නමාගෙනැ නැබුරු වැ දෝතින් දික් කොට ඇරැ ගෙනැ කන්නා හ. චූළනී කුමාරයෝ කෙළමින් සිට අතින් උදුරා -ගෙනැ කන්නා හ. එයිත් රජ්ජුරුවෝ තුමූ මැ දුටු හ.


20. නැවැත එක් දවසක් චූළනී කුමාරයන් කෙළනා බමර දමා ලුව. රජ්ජුරුවන් ගේ කුඩා යහන යට වැදැ ගියේ යැ. ඒ ගන්නා කුමාරයෝ තමන් ගේ රාජ මානයෙන්, “මේ ප්ර ත්යචන්ත රජු ගේ ඇඳ යටට ඉස නැමීම නම් ඔහු වැන්දාට අඩු දැ”යි අභිමාන වැ දංඩෙකින් මෑත් කොටැ ගත. රජ්ජුරුවෝ ඒ ක්රිායාවත් දැකැ, “ඒකාන්තයෙන් මේ අරක්කැමිය‍ා ගේ පුතෙක් නො වෙයි”යි සිතා, අරක්කැමියා කැඳවා, “මේ කාගේ පුතෙක් දැ”යි විචාළ හ. “මා ගේ මැ පුතා යර”යි කී යැ. “එම්බල තා ගේ පුතාත් නො පුතාත් මම දනිමි. බොරු නො කියා ඇති සැටියේ කියව. බොරු කීයෙහි නම් දන්නෙම් වේදැ”යි කඩුව අමෝරා භය ගැන්වු හ. ඒ මරණ භයින් තැති ගෙනැ, “තනි වැ දන්වා ලමි”යි කී කල්හි, රජ්ජුරුවෝ මිනිසුන් දුරු කළහ. එ විටැ අභය ඉල්ලා ගෙනැ, මාලු චූළනී රජ්ජුරුවන් විෂ බේත් ලවා මැරූ තැන් පටන් රජහු විචාළ තැන් දක්වා, තමන් කොටැ ආ පවත් කථාව වූ පරිද්දෙන් නො වළහා කි යැ. රජ්ජුරුවෝ තත් වූ පරිද්දෙන් අසා දැනැ, තමන් ගේ දියණියන් බිසෝ පළඳනාවෙන් සරහා චූළනී කුමාරයන‍ට පාවා දුන් හ. මේ චූළනී කුමාරයන් මදු රටැ විසූ නියාව ය.


21. අරක්කැමියා හා කුමාර වරුන් හා ගිය දවස්, “අරක්කැමියාත් පුතාත් චූළනී කුමාරයෝත් තුන් දෙන මුළුතැන් ගෙයි ගත් ගින්නෙන් දා මළහ”යි සියලු නුවර මුළුල්ලෙහි ඒක කෝලහාල වියැ. තලතා දේවී, එ පවත් අසා බමුණාට කියන්නාහු, “නුඹ හා අප සිතැ ඇත්ත මුඳුන් පත් වියැ. ඒ තුන් දෙනා එක ගෙයි දා මළහ”යි බමුණු ඔද වැඩි සතුටු වියැ. ඒ තලතා දේවී,චූළනී කුමාරයන් ගේ ඇට යැ”යි එළු ඇට ගෙන්වා බමුණාට පෑ ගිවිස්සූ යැ.


22. මේ නිසා පරිබ්රානජිකාවන් දැ, “අනෙක් උපක්රඇමයක් තමන් ගේ නුවණින් දක්වා ටතාප මරණින් මුදා රැක්කී යැ” කියා ඒ අසා අපමණ සැපත් දුන් එ වැනි මෑණියන් කවර වරදෙකින් ජල රාක්ෂසයාට දෙවූ දැ”යි කී හ.


23. ඒ අසා රජ්ජුරුවන් කියන්නාහු, “මා ගේ මෑණියන් දැ ගේ ගුණ බෙහෝ බවත් දනිමි. නුඹ වහන්සේ වදාළ ගුණයට වඩා මා දන්නා නුගුණ බොහෝ යර” කියන්නාහු “ස්වාටමිනි, උන් දෑ නුගුණ හැම කියන්නට නො පිළිවන. යම් තම් දෙයක් කියමි” අසා වදාළ මැනැවැ.

                   “දහරා විය අලංකාරං ධාරෙති අපිළින්ධියං
                     දොවාරිකෙ අනීකට්ඨෙ අතිවෙලං පජග්ඝති.
                   “තතොපි පටිරාජානං සයු දූතානි සාසති
                     මාතරං තෙන දොසෙන දජ්ජාහං දකරක්ඛනො.”


“තමන් ද ඉතා වයස්ගත වැ සිටැ. බාල සත්රීවන් පලඳනා වූ මිණි මෙවුල්දම් ආදී නො පැලැන්දැ මනා පලඳනා පැලැඳ, මා අමාත්යත මණ්ඩලය පිරිවරා සිංහාසනාරූඪ වැ උන් කල්හි බොහෝ දෙනාට පෙනෙන පරිද්දෙන් සක්මන් කොටැඇවිදින දැ යැ. පැලැන්දා වූ මණිමේඛලා දාමයෙහි ශබ්දය සිැයලු රජගෙයි එකනිනාද කරමින් සිටිනී යැ. අමාත්ය මණ්ඩලයා මැදැ උන් මම මුන් වහන්සේ පැලැදි ආභරණයෙහි ශබ්දය නියා දැනැ, ලජ්ජාවෙන් කර බාමි. අමාත්යභ සමූහයා ඔවුනොවුන් මුහුණ බලන්නා හ. තවත් නො කටයුත්තක් බලා වදාළ මැනැවැ. මුන් දැ ඉඳුල් කන්නටත් තරම් කූවූ දොරටුපාල කොල්ලන් ද ඇත් ගොව්වන් ආදීන් ද කැඳව-කැඳවා බොහෝ වේලක් උන් හා සමඟ වමහත් කොටැ සිනාසෙන දැ යැ. මා සතු ප්රකත්යහන්ත රජ දරුවනට මා යැවුවා කොටැ, පත් ලියා යවන කලැ මාගේ මෑණියන් දැ මැහැලි නො වන දැ යර; සොළොස් හැවිරිද්දෙහි සිටියනටත් මුන් දැ ය. මෙ නම් රජ්ජුරුවෝ අවුත් තමන් බිරිය කොටැ යෙත්ව”යි මට සොරා පත් යවන දැ යැ. රජදරුවෝ පත් බලා පියා භයින් තැති ගෙනැ නැවැතැ මට පත් එවන කලැ, “අප තමන් වහන්සේ ගේ සේවකයන් වුව. මෙසේ නො තරම් කටයුතු කියා එවුයේ ඇයි දැ”යි පත් එවන්නා හ. ඒ ගෙනා පත් සබයෙහි කියන්නට වන් කලැ, “ඉස් වද්දන තැනක් නැත්තා සේ මහා ලජ්ජාවෙන් පොළෙව පැළී නො යන සේ යැ”යි සිතමි. ස්වාමීනි, මේ වැරදි නිසා මෑණියන් දිය රකුසට දෙමි”යි කී හ.


24. “තොප ගේ භාර්යායෝසංස්කරණය

.......... නම් තොප බාල අවස්ථාවෙහි පටන් තොපට උන් තරම් ගුණ ඇති කෙනෙක් නො වූ හ”යි නන්දා දේවීන් ගේ ගුණ කියන මේ පරිබ්රාොජිකාවන් දැ,

               “ඉත්ථීගුම්බස්ස පවරා අච්චන්තපියවාදිනි 
                 අනුග්ගතා සීලවති ජායාව අනපායිනි
       
                “අක්කොධනා පඤ්ඤවතී පණ්ඩිතා අත්ථදස්සිනී
                  උබ්බරිං කෙන දොසෙන දජ්ජාසි දකරක්ඛනො

මෙයින් කියා “මහ රජ, මේ නන්දා දේවී නම්, තොප ගේ සොළොස් දහසක් බිසෝ වරුනට නායක වැ පඤ්ච කල්යා ණයෙන් හා සියලු රූපශ්රී්න් විරාජමාන වැ, බාල්යායෙහි පටන් ස්වකීය වූ ජායාවක් පරිද්දෙන් තොප අත් නො හැරැ පවත්නී යැ. උන් ගේ ගුණ කියත් නම් මදු රටැ සාගල නුවරැ තොප ගේ ආඥාව මරුත්තු නො කොටැ. තොප කෙරේ ස්නෙහයෙන් දෙ මව්පියන්ටත්නො කිවු ය. මෙ බඳු ගුණ ඇති නො කිපෙන සුලු ඉතා නුවණැති අභිප්රාවය දන්නා තොප සිත් වූ පරිද්දෙන් වැසැ, තොප සේ පිනැති දූ දරුවන් වදා, රාජාභිවෘදධිය වඩා දුන් නන්දා දේවීන් කවර වරදෙකින් ජල රාක්ෂසයාට දෙවු දැ”යි කී හ.


25. රජ්ජුරුවෝ ඒ අසා උන් ගේ නුගුණ කියන්නාහු මෙයින් කෟ හ:-

                “බිඩ්ඩා රතිසමාපන්නං අතත්ථවසං මාගතං
                  සා මං සකානං පුත්තානං ආයාචං යාවතෙ ධනං
                  සොහං දදාමි සාරත්තො බහුං උච්චාවචං ධනං
                  සුදුච්චජං චජිත්වාන පච්ජා සොචාමි දුම්මනො
                  උබ්බරිං තෙන දොසෙන දජ්ජාමිදකරක්ඛනො”


“ස්වාමිනි, මේ නන්දා දේවී, රහසිගත වැ ලෝකස්වාද රතියෙන් සතුටු වැ මා තමා වසඟත්වයට පමුණුවා, මා ගේ සෙසු බිසෝ වරුනට හා උන්ගෙන් උපන්” දූ දරුවනට මා විසින් ස්නේහයෙන් කරවා පලඳවන ලද නො ඉල්ලියැ යුතු පලඳනා මා අතින් ඉල්ලයි. මම “ඒ දුන් කලැ මතු ඒ නිසා වන පසුතැවිල්ලක් ඇතැ”යි නො සිතා, කාම රාගයෙන් දවන ලද අදහසින්, “ඇරැ ගනුව” යි ඉල්ලු පලඳනා උදුරා දෙමි. මෝ, “රජහු විසින් මට දෙන ලදැ”යි දරුවන් හඬද්දී ඇරැගෙනැ, ‘දරුවනට දුන් පලඳනා උදුරා ගත්මි”යි අතිශයින් සතුටු වෙයි. එ කලා බිසෝ වරු හා දරුවෝ අවුත් ‘මේ කීවා දුන්නොත් ඇයි ද: නැවැතැ උදුරා ගත්තේ හැයිදැ?”යි සභාවේ උන් මට “ඈ මැදැහත් නියා යැ”යි මැසිවිලි කියති. බාල දරුවන් අඬත් අඬත් මටත් ශෝක උපන්නේ යැ. “මා කළ දැ නපුරැ” යි පසුතැවිලයට පැමිණැ නැවැතැ භාණුඩාගාරයෙන් ඇරැ ගත්තාට දිවුණක් දිත් උන් හැම සංහිඳුවා ගත නො මෙමි. මේ සා දොම්නසක් වන්නේ උන් නිසා වේ ද? මේ වරද මුල් කොටැ නන්දා දේවීන් ජල රක්ෂසය‍ාට දෙමි’යි කී හ.


26. “ඒ වන්නා මේ වරදින් බිසවුන් බිලි දෙව. තොපගේ මලණුවෝ මහා උපකාරී වූ හ. උන් කවර වරදින් රාක්ෂසයාට දෙවුදැ”යි කියන සේක් මෙයින් වදාරන සේකැ:

            “යෙ නොවිතා ජානපදා ආනීතං ච පටිග්ගහං
              ආහතං පර රාජ්ජෙහි අඟිට්ඨාය බහුං ධනං
             “ධනුගගහානං පවරං සුරං තිඛින මන්තිනං
               භාතරං කෙන දොසෙන දජ්ජාසිදකරක්ඛනො”


මෙයින් “මහරජ, තොප ස්වදේශයෙන් ගොස් අන්යය දේශයෙහි උන්නවුන් තමන් ගේ උපායයෙන් ගෙන”වුත් සියලු සම්පත්තීන් සමෘර්ධ වූ රාජ්ය යෙහි පිහිටැ වූ, තව ද දස දහසක් යොදුන් දඹදිවැ දුනුවාවනට අග්රන වූ වැරසර වූ තීක්ෂ්ණමන්ත්රීට වූ එක කුසින් උපන් මලණුවන් කවර වරදෙකින් බිලි දෙවූදැ”යි විචාළ සේකැ. ඒ තීක්ෂණමන්ත්රීු කුමාරයෝ නම්, මෑණියන් තලතා දේවීන් මාලු චූළනී රජ්ජුරුවන් විෂ ලවා මරා බමුණා හා එක් වැ වසන කලැ උපන් හ. එ සේ බව මුත් උපන්නේ මාලු චූළනී රජ්ජුරුවනට යැ, ර් බමුණු කුමාරයන් වැඩුණු කලැ කඩුවක් අතට දී ලා, “මේ ඇරැගෙනැ එක්වන් මා ළඟැ සිටුව”යි කී යැ. ඒ කුමාරයෝත්, “බමුණාණෝ තමා ගේ පියාණෝ මැ යැ”යි සිතා සේවය කරන්නා හ. (එ කලැත් දැන් සේ මැ වියරුවෝ ඇති වන්නා හ) එක් අමාත්යායෙක් සෙමෙන් කියන්නේ, “කුමාරයෙනි, තෙපි මව, මේ බමුණා පිණිස තොප පියාණන් මරා, මෝහට ධවලච්ඡත්රෙ නංවා, මොහු රාජ්ය යෙහි පිහිටැවූ හ. තෙපි මහා චූළනී රජ්ජුරුවන් ගේ පුතණුවෝ යැ”කී හ.


27. ඒ කුමාරයෝ, දංඩෙන් ගැසු නයකු සේ කිපී, “එක් උපායෙකින් මේ බමුණා මරමි”යි සිතා රජ ගෙට ගොසින් වැදැ,

ඒ බමුණු තමනට දුන් කඩුව තමන් ළඟැ සිටි එකක් හට දී, අනෙකක් හට කියන්නාහු, “ තෝ තෙල කඩුව ‘ මා ගේ කඩුව ය’යි වාද කොටැ කලහ කරව’යි කියා රජ ගෙට වන්හ. ඔහු දෙ දෙන,” මේ මා ගේ කඩුව උදුරා තට දුන්නේ පවුරු දැ’යි කලහ. කුමාරයෝ පළමු නො දන්නා වන් වැ “කොල කුමන කලහයෙක් ද’යි තමා ගේ බලන්නට යැවූ හ. ඒ අවුත්,” නුඹ වහන්සේ ගේ කඩුව අනෙකකු, තමා ගේ කඩුව යැ’යි උදුරා කලහ කරති’යි කී හ. බමුණා ඒ අසාැ, “කිමෙක් දැ’යි විචාළ කල්හි,” නුඹ වහන්සේ මට දුන් කඩුව අනෙක් කෙනෙකුන් ගේ කඩුවදැ’යි කී හ. “කුමක් කියවුද? මා ගේ භාණ්ඩාගාරයේ සිය දහස් ගණන් කඩු තිබියැ දි තොප එක පුතණුවනට අනුන් ගේ කඩුවක් කුමකට දෙම්දැ’යි කී හ. “එ සේ වී නම් නුඹවහන්සේ මට දුන් කඩුව ඇඳිනැ ගත හෙන සේක් ද? පරීක්ෂා කරන පරිද්දෙන් ගෙන්වමෝ දැ’යි කී හ. “ඇයි, පුත , මා දුන් තඩුව මම නො හඳුනම් ද? වහා ගෙනෙව’යි කි හ. කුමාරයෝ කඩුව ගෙන්වා කොපුයෙන් මෑත කොටැ, “බැලුව මැනැවැ’යි කඩුව පානා එකක්හු පරිද්දෙන් වමතින් කොපුව ගෙනැ , විදුලියක් ගැසූ ඇසිල්ලක් මෙන් එක පහරින් මැ බමුණා හිස කපා තමන් පා පිටැ හෙළා ගත් හ. ඒ මළ බමණා රජ ගෙන් පිටත් කොටැ ගෙය පවිත්රප කරවා කුමාරයනට ධවලච්ඡත්රජ නංවා සිටි කල්හි, මෑණියෝ , චූළනී කුමාරයන් සාගර නුවරැ වසන නියාව කී එ. ඒ අසා තීක්ෂණමන්ත්රීි කුමාරයෝ චතුරංගිනී සේනාව පිරිවරා ගොස් බෑයන් ගෙනවුත් රාජ්යානභිෂේක කරවා රාජ්යරයෙහි පිහිටැ වූ හ. ඒ තුමාරයෝ ක්ෂණයෙහි සිතා පියන බුද්ධි ඇත්තා හ. එයින් තීක්ෂණමන්ත්රී කුමාරයෝ යැයි දඹදිව ප්රධසිද්ධ වූ හ. පරිබ්රාතජිකාවන් ද මෙ වැනි කුමාරයන් කවර වරදෙකින් රාක්ෂසයාට දෙවු දැ’යි වදාළ සේකැ.


28. ඒ අසා රජ්ජුරුවෝ මලණුවන් ගේ නුගුණ කියන්නාහු මෙයින් කී හ.

“තයොචිතා ජානපදා ආනීතංච පටිග්ගං ආභතං පර රජ්ජෙහි අභිට්ඨාය බහුං ධනං”

ග’ධනුග්ගහානං පවරො සූරො තිබිණ මන්තිසො මයා සො සුඛිතො රාජා අතිමඤ්ඤති දාරකො

“උපට්ඨානම්පි මෙ ආය්යෙ න සො එති පථාපුරෙ භාතරං ‍ෙතන දොසෙන දජ්ජාහං දකරක්ඛනො”


මේ ගාථා කියා, “නිර්ධනි වැ විසූ මොහු මේ නුවර ගෙන’වුත් මට පැමිණි රාජ්ය‍යෙහි පිහිටුවා ලීමි” කියාත්, “තද දුනු ඇඳීම් විඳීම් හි සියලු ධනුශ්ඹිල්පයෙහි දඹදිවැ මට වඩා දක්ෂයෝ කවුරු දැ’යි කියාත් මා ඉක්මැ සිතන්නේ යැ; සෙස්ස තබා පෙරැ රාජ සේවයට එන කලැ බොහෝ දෙනාට කල් තබා එන්නා හ. දැන් මෙ මැ නියා අභිමානයෙන් කල් යවාත් එන්නේ යැ. සමහර දවස් තමා මැ නො එන්නේ යැ. මේ වරද නිසා ජල රාක්ෂසයාට බිලි දෙමි’යි කී හ.


29. “මලණුවන් ඒ වරදින් සෙව” ධනුශෙඛර කුමාරයන් ගේ ගුණ කියන සේක්,සංස්කරණය

“එකරත්තාව උභයො ත්වංචාපි ධනුශෙඛරො

උභො ජාතෙත්ථ පඤ්චාල සහායා සුසමාවසා

චරියායං අනුබන්ධිත්ථො එකදුක්ඛ සුඛො තව

උස්සුක්කො තෙ දිවාරත්තං සබ්බකිච්චෙසු ව්යා වටො

සහායං කෙන දොසෙන සජ්ජාසි දකරක්ඛනො.”


මේ ගාථාවෙන් වදාරා, “මහ රජ , ධනුශෙඛරය‍ා නම් තද දුනු ඇදීම් ආදී ධනුශ්ශිල්පයෙහි ඉතා දක්ෂ යැ. මේ පඤ්චාල නුවරැ තොප හා එක දවස් උපන . තොප ගේ ඡාය‍ාව පරිද්දෙන් සුව දුක් දෙක එක් වැ විඳැ ඇවිද ආ ය. තව ද තොප ගේ රාජ කෘත්යවයෙහි රෑ දෙවෙහි අප්ර්මාද වැ වසන්නේ යැ. එසේ වූ බන්ධු සමාන යහළුවා කවර වරදෙකින් යකුට දෙවු දැ’යි කී හ. ඒ අසා නුගුණ කියන්නා වූ රජ්ජුරුවෝ මේ ගාථා තුන කියත්:

“චරියායං අයං අය්යෙස පජග්ඝිත්ථො මයා සහ අජ්ජාසි තෙන චණ්ණෙන අතිවෙලං පජග්ඝති

“උබ්බරියාපි මෙ අය්යෙෙ මන්තයාමී රහෙගතො අනාමන්තොව පවිසති පුබ්බේ අප්පටිවෙදිතො

“ලඬවාරො කතොකාසො අහිරාකං අනාදරං සහායං තෙන දොසෙන දජ්ජාහං දකරක්ඛනො.”


“ස්වාමිනි මාගේ යහළුවා කුමාර කල පටන් එක් වකා බී සිටැ එක් වී කෙළැ, බොහෝ දවසක් මා කෙරෙහි භය රහිත වැ විසූ පමණෙකින් , දැන් මා රජ වැ සිටි කලැත් පළමු පරිද්දෙන් මැ මා කෙරෙහි ගෞරව ආදර නැත්තේ යැ. තව ද තමාට රකවල් නැති හෙයින් , කවර වේලෙකැත් බිසවුන් හා රහස් කථාවක් කෙරෙම් නමුත් සිටි රකවලුන් නැවතුවත් උනට පරුෂ බැණ භය ගන්වා අභීත වැ තනි වැ උන් තැනට ගොස් වදනේ යැ; බඅනාදර කරන්නේ යැ; මා ඉදිරියෙහි අත පොළා සෙන්නේ යැ; මා දුප්පත් සමය සේ දැනුත් සිතන්නේ යැ . මේ වරදින් යහ්වවා දිය රකුසාට දෙමි’යි කී හ.


30. “යහළුවා ඒ වරදින් දෙව, කේවට්ටයා නම් තොපට බොහෝ උපකාරි යැ’යි ඔහුගේ ගුණ තියන සේක් මේ ගාථා වෙන් වදාරන සේකි:

“කුසලො සබ්බ නිමන්තානං රුදඤ්ඤු ආගතාගමො උප්පාදෙ සුපිනෙ නියානෙ ච පවෙසනෙ.

“පණ්ඩො භුම්මන්තලික්ඛස්මිං නක්ඛත්ත පාද කොවිදො බ්රාපහ්මණ කෙන දොසෙන දජ්ජාසි දකරක්ඛනො”


මේ ගාථායෙහි අභිබ්රා ය නම්, “මහ රජ මේ කේවට්ටයා නම් බසින් නො කියා අනුන් සිතූ දෙයක් තමා ඇසූ දුටු දෙයක් සේ ශාස්ත්ර බලයෙන් මැ දන්නා ව, රාජ නීති ආදී ලෝක ව්යසවහාරයෙහි දක්ෂ වූ, දුටුවා වූ ස්වප්නයෙහි වැඩ අවැඩ අතැඹුල සේ දන්නා වූ, ගමනාගමනයෙහි අභිවෘද්ධි මේ ය යි, නොවරදවා දන්නා වූ, චන්ද්ර් ග්රුහණ සූර්ය ග්රිහණ ආදිය තත්වූ පරිද්දෙන් නො වරදවා දන්නා වූ, ඉදින් සිතයි නම් අහස පොළොව දෙක ගැටලන තරම් සියලු උපාසයෙහි දක්ෂ වූ, සිතූ අර්ථමයක් සාදා ගන්නා තරම් නුවණ හා මන්ත්රී් කමින් අග්ර වූ කෙනෙකැ. ඒ බ්රාකහ්මණයා කුමක් පිණිස රකුසාට දෙවු දැ’යි වදාළ සේකැ.


31. ඒ අසා බමුණා ගේ වරද කියන්නා වූ රජ්ජුරුවෝ මේ ගාථාවෙන් කියත්:

මේ ගාථායෙන් කීයේ, “මම අමාත්යා මණ්ඩලය පිරිවරා සිංහාසනාරූඪ වැ උන්නෙම් මේ තමා ගේ බැම රැලියෙන් වැසී තිබෙන්නා වූ ඇටිකුකුළන් ඇස් මෙන් ඉතා රත් වූ ඇසින් නගා ලා කිපී බලන එකකු මෙන් එක්වන් මා මුහුණ බලන්නේ යැ, සීනෙන් දුටුවන් බාන තරම් මොහු ගේ රූප විලාසය හා කඩ දත් හා මූණ හා රත් වූ ඇස් හා ඇති මොහු රාක්ෂසයකු දුටුුවා සේ ඉතා භය පත් ව දක්නා සේයැයි සිතමි. එසේ මැ විරූප වූ බැලුම් නපුරු වූ සෙයින් දිය රකුසාට දෙමි’කී හ.


32. ඒ අසා පරිබ්රාිජිකාවන් දැ, “වැදූ මෑණියන් ආදී වූ පස්දෙනා රකුසාට බිල්ලට දී මේ සා රාජ්යප සම්පත්තියක් හා ශ්රී විභූති හා අලුයමැ දමු කෙළ පිඩක් සේ නො සිතා, තොප ගේ ජීවිතය මහෞෂධ පණ්ඩිතයනට දෙමි’යි කිව. ඒ පණ්ඩිතයන් ගේ පෙර ගිය දවසක් දැන්වත් මතු එන දවසත් කවර ගුණයක් දැක එවැන්නක් කරවු දැ’යි රජ්ජුරුවන් යසස් හා කීර්තිය වර්ණයනා‍ කරන පරිබ්රා ජිකාවන් ද,

“ස සමුුද්ද පරියායං මහං සාගර කුණ්ඩලං වසුන්ධරා ආවසසි අමච්ච පරිවාරිතො.

“චාතුරන්තො මහාරාඨො විජිතාවි මහම්බලො පථව්යාත එකරාජාසි යසො තෙ විපුලං ගතො.

“සොළසිත්ථී සහස්සානි ආමුත්තමණි කුණ්ඩලා නානා ජනපදා තායො දෙවතඤ්ඤා සමාපහා.

“එවං සබ්බංග සම්පන්නං සබ්බාකාම සමිද්ධිනං සුඛිතානං පියං දීඝං ජීවිතං ආහු ඛත්තිය.

“අථ ත්වං වණ්ණෙන කෙන වා පන හෙතුනා පණ්ඩිතා අනුරක්ඛන්තො පාණං චජසි දුච්චඡං


මෙයින් කියා, “මහා රජ තෙපි වූ කලි සතර දිගින් මුහුද දිය කෙළෙවර කොටැ ඇති දස දහසක් යොදුන් දඹ දිවට අග රජ වැ, තොපට සේවක වූ සෙසු රජ දරුවනට අනුශාසනා කරව; අමාත්යා සමූහයා පිරිවරා බල වාහනයෙන් යුක්ත ව, සියල්ලවුන් ජය ගතුව; ශක්ර දෙවෙන්ද්ර යා මෙන් යසස් හා කීර්ති හා ඇති වැ, තව ද බහා පළඳනා ලද මාණික්යක කුණ්ඩලාභරණාදි වූ නොයෙක් බිසෝ පළඳනායෙන් විභූෂිත වූ සොළොස් දහසක් පුරස්ත්රීොන් පිරිවරන ලදුව, මෙසේ වූ ජනපද - ගම්- නියම්ගම් - රාජධානි - ගෘහ - උද්යාවන -ක්ෂෙත්ර - වස්ත්රාණභාරණ - අන්න - පාන දැසි -දස් පුත්රන - දාරා -ගව- මහිස - රන් -රුවන් ආදියෙන් නොයෙක් බල වාහනයෙන් හා පඤ්ච කාමයට නිවාසස්ථානයක් බඳු, මේ තොප ගේ ආත්ම ස්වභාවය නුවණැත්තවුන් විසින් ‘තමා ගේ ජීවිතය සේ තමාට ප්රිතය වස්තුවක් නැතැ’යි වර්ණනනා කරන ලද්දේ ය, ඒ ආත්මය කුමක් නිසා මේ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් මාරුවේ දී මනුෂ්ය යන් විසින් නො කට ගත හැකි නො සිතියැ හැකි ප්රාේණ පරිත්යානගය කරවුදැ’යි වදාළසේකැ.


33. ඉක්බිති රජ්ජුරුවෝ,සංස්කරණය

........ “ස්වාමීනි, කුමක් වදාරණ සෙක් ද, පණ්ඩිතයන් ගේ ගුණ මා තබා, දස දසසක් පමණ සක්වළැ දිව්ය බ්රඩහ්මයන් හා නාග සුපර්ණාදි වූ දෙවියෝ ද, ඒ සක්වළැ අනන්ත නම් නාග රාජයෝ ද තමන් එකි එකී දෙනා දහසක් මුඛ දවා එකි එකී මුඛයෙකින් කී ගුණ අනෙක් මුඛයකින් නො කියා එකි එකී ගුණයක් මැ කියත් නම් මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ගේ ගුණ තම තමන් ආයු පමණින් කියාත් උන් උන්ගේ ආයුෂය හෙවත් මුත් ගුණෙහි නිමාවක් වත් කෙළවරක් දැකීමක් වත් හැක්කැ යි නොසිතමි. එසේ ප්රතමාණාතික්රාතන්ත ගුණ හා නුවණ හා ඇති පණ්ඩිත කෙනෙක් මුන් විනා ගිය දවසැ උපන්නෝත් නැතැ: එන දවසැ උපදින්නෝත් නැතැ; මේ දවස උපන්නෝත් නැතැ. එ බැවින් උන් ගේ අනල්ප වූ ගුණයෙන් ස්වල්ප මාත්රමයක් ඉඳිකටු මලින් ආකාශය පානා සේ කියමි’යි කී හ.

“යථාපි ආගතෙ අය්යෙ මම හත්ථං මහොසාධො නාභිජානමි ධීරස්ස අනුමත්තම්පි දුක්කටං

“සචෙ ච කිස්මිවි කාලෙ මරණං මෙ පුරෙ සියා පුත්තෙෙච මෙ සපුත්තෙව සුඛාපෙය්යස මහොසධො

“ අනාගතං පච්චුප්පන්නං සබ්බමත්ථං විපස්සති අනාපරාධකම්මන්තං නෙව දජ්ජං මහොසධං


“ස්වාමීනි, මේ මහෞෂධ පණ්ඩිිතයන් මොබ ආවක් පටන් අද මේ වෙලාව දක්වා ස්වල්ප මාත්රමයක් පමණ මා නුරුස්නා වරදක් දුටු දැ නැත; ඇසුදත් නැතැ. ඉදින් තමනට පළමු මාගේ නම පිරිහුණුයේ විනම් මා ගේ දරුවන් ද මුණුබුරන් ද තමන් ගේ ප්රටඥා බලයෙන් උන් හැම දෙනාට මැ කිසි දුකක් නො වැද්දැ දී සැපයෙහි ලන්නා හ; තවද අතීතානාගත ප්රිත්යු්ත්පන්න වන තුන් තල්හි පවත්නා වූ ඉෂ්ටානිෂ්ට අර්ථාදනර්ථප දෙක ලොවුතුරා සර්වතඥ කෙනෙක් මෙන් තමන් ගේ ප්ර ඥා බලයෙන් ඉඳුරා මැ දන්නා හ. නිරපරාධකාරී අසමධුර වූ පණ්ඩිතයන් මා පණ තබා මම රැකී, උදක ගුණ සඳ මඬලැ අඳනා සේ තමන් සිත් පරිද්දෙන් නො සඟවා නො වළහා සියලු ජනයාට ඇසෙන පරිද්දෙන් කී හ.


34. රජහු සිත දෙ වළයක් නො කොටැ, තමන් සිත් වූ පරිද්දෙන් නො වළහා කී කල්හි, පරිබ්රාොජිකාවන් ද ඒ සා මහා ජන සමාගමයෙහි රැස් වූ බොහෝ දෙනා හට ඇසෙන පරිද්දෙන් තවත් තර කොටැ ප්රනසිද්ධ වන ලෙස වදාරන සේක්:

“ඉදං සුනොථ පඤ්චාල චූළනීයස්ස භාසිතං පණ්ඩිතං අනුරක්ඛන්තො පාණං චජති දුච්චජං

“මාතු හරියාය භාතුච්ච සඛිනො බ්රා හ්මණස්සව අත්තනොවාපි පඤ්චාලො ඡන්නං චඡති ජීවිතං

“ඒවං මහිද්ධිකා පඤ්ඤා නිපුණා සාධු චින්තනී දිට්ඨ ධම්ම හිතත්ථාය සම්පරාය සුඛායව.”


මෙයින් වදාරා, “එම්බා පින්වත්නි, මා කියන්නක් අසව. චූළනී රජ්ජුරුවෝ තමන් ගේ වැදූ මෑණියන් ඇතුළු වූ අවශ්යස බන්ධූන් පස් දෙනා තුමූ තමන් ගේ ජීවිතයත් ස දෙනා ජල රික්ෂසයාට බිලි දී වත් මේ මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් රකිත් ල. ඒ බව පින්වත්හු නුවර වාසී හැම දෙන මැ ඉඳුරා අසා සිතැ තබත් වා’යි කී හ.


35. “මෙසේ ප්ර’ඥා තොමෝ සිතු සිතූ අර්ථ සාධක බැවින් මහා සෘඬි ඇත්තී යැ. සියක් වරැ පෑළු අස් රොම් අගක් සෙයින් ඉතා සියුම් ඓහලෞකික සකලාර්ථත ජාත පිණිසත් ,එසේ මැ” කෙවල ප්රථශස්ත ය’යි සිතිය යුත්තී යැ’යි කියා පරිබ්රාරජිකාවන් ද සත් රුවන් මාලිගයෙ කැ මැණික් කොතක් පලඳවන්නාක් මෙන් බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ගේ ප්රිඥා ගුණ සමූහය තමන් වහන්සේ ගේ නුවණින් දේශනා කොටැ කුළු ගන්වා දිය රකුසු පැනයෙන් මේ උම්මග්ග ජාතකය නිමවා වදාළ සේකැ.



50. පූර්වපාර සන්ධිසංස්කරණය

මෙසේ ඒ මා තිලෝගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ දුක්ඛ සත්යදය, සමුදය සත්යතය, නිරෝධ සත්යඛය, මාර්ග සත්ය්ය යන චතුරාරිය සත්යොය ප්රදකාශ කොටැ ධර්මණ ශාලාවෙහි රැස් වූ භික්ෂූන් වහන්සේ මධ්යුයෙහි තමන් වහන්සේ ගේ ප්රකඥා පැාරමිතාව සඳ මඬල අඳනා සේ දේශනා කොටැ ජාතකය නිමවා වදාළ සේකැ. ඒ ධර්මඬ දේශනාව බොහෝ දිව්යව මනුෂ්යය නාග සුපර්ණායනට අභිවෘද්ධි දායක වියැ.

2. මෙ සේ ජාතකය වදාරා නිමවා අන්තයෙහි මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ආ‍දී වූ එවක් ප්රාසිද්ධයන් වෙන වෙන මැ තෝරා වදාරන බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙ සේ වදාරන සේකි.


“හෙරි උප්පල වණ්ණසි පිත‍ා සුද්ධොදනො අහු

මාතා ආසී මහාමායා අමරා බිම්බ සුන්දරී


“සුවො අහොසි ආනන්දො සාරපුත්තොසි චූළනි

මහොසාධො ලෙ‍ාකනාථො එවං ධාරෙථ ජාතකං


මේ ගාථායෙන් “එම්බා මහණෙන්, එ සමයෙහි පරිබ්රාමජිකාවන් ද නම් මා ගේ සස්නෙහි උපුල්වන් මහා ස්ථීවිරී යැ; පණ්ඩිතයන් පියාණෝ සිරි වඩ්ඪන සිටාණෝ නම් සුද්ධෝදන මහ රජ්ජුරුවෝ යැ; පණ්ඩිතවන් ගේ මෑණියෝ සුමනා දේවී නම් දැන් මහාමායා දේවී යැ; පණ්ඩිතයන්‍ ගේ බිරිඳ ද අමරා දේවී වම් දැන් මෙ වකැ එක් ලක්ෂ සයානු දහසක් පිසෝවරුනට නායක වැ මපුතණුවන් රාහුල කුමාරයන් වැදූ යශෝධරා දේවී යැ; පණ්ඩිතයනට රහස් මේවර කොටැ සියලු වැඩ සාදා දුන් ගිරවාණෝ නම්, සස්නෙහි බුදුන්ට උපස්ථාන කරන්නවුනට අග්රන වූ, ධර්මය භාණ්ඩාගාරික වූ, සිහි නුවණ ඇත්තවුනට අග්ර් වූ, බුදුන් කෙරේ වල්ලභ වූ, මා ගේ බුදු සසුන් නමැති ආකාශයෙහි පූර්ණග චන්ද්රබයා වැනි වූ,අානන්ද ස්ථථවිරයානෝය.එ සමයයෙහි පණ්ඩිතයන් හුන් නුවරට අටළොස් අක්ෂෞහිණියක් පමණ සේනනාවාගන “වුත් පැරැදැ බිඳී පැලෑවූ චූළනී බ්රසහ්මදත්ත රජ නම් දැන් මට දකුණත් සවු මා විනා නුවණැත්තවුනට අග්රල වූ ශාරිප්රරත්රන ස්ථිවිරියෝ යැ. එ සමයෙහි සත් අවුරුද්දෙහි පයන් සේනක යැ, පුක්කුස යැ, කාවින්ද යැ, දේවින්දයැ, කේවට්ට යැ, යන ප්රළඥා සම්පන්න පණ්ඩිත වරුන් නුවණින් ජය ගත්තා හු මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ නම් දැන් ලොවුතුරා බුදු වූ මම් මැ යැ’යි තමන් වහන්සේ දක්වා වදාළ සේකි.



නිමි.

"https://si.wikibooks.org/w/index.php?title=උම්මග්ග_ජාතකය-x&oldid=12200" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි