33. උමං කර්මාන්තයසංස්කරණය

නැවැතැ බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ නුවර මුවල්ලෙහි ඇවිදැ රජ ගෙට ව‍ැඩි සේකැ. රජ්ජුරුවෝ, ‘පණ්ඩිතයෙනි. වසන තැනැක් ලදු දැ’යි විචාළ හ.”මහ රජ , නො දෙන කෙනෙක් නම් නැති. එ සේ වුවත් බොහෝ දවසක් වැදැ හුන් ගෙවල් ගන්නා කලැ මහත් ද්රෙ ම්නසින් කම්පිත වන්නා හ. උන් උනට පය විප්රකයෝග කිරිම අපට තරම් නො වෙයි. මේ නුවරින් පිටතැ ගංගාවටත් නුවරටත් මැඳැ ගව්වක් පමණ මෙ නම් තෙනැ බිමැ අවකාශයෙක් ඇති. එ තැනැ අප ගේ රජ්ජුරුවනට ගෙවල් මාළිග තනම් හ’යි වදාළ සේකැ. ඒ ආ රජ්ජුරුවෝ සිතන්නාහු. ‘ඇතුළු නුවරැදී සටන් කරන කලැසතුරන් දත නො හැක්කේ: පිටතැදී වි නම් වටලා ගෙනැ සුව සේ සතුරන් මරා ජය ගත හැක්කැ; පිටතැ දී වි නම් වටලා ගෙනැ සුව සේ සතුරන් මරා ජය ගත හැක්කැ”යි සිතා සොම්නස් වැ “යහපතැ පුත. තොප සැලැකු තෙන මැ නිල කරව”යි කී හ. “මහ රජ, අපි වන්නා ඒ සියල්ල නරම් හ. නුඹ වහන්සේ ගේ මිනිසුන් එ දිසාවට දර පලා ආදි යම් කිසිවක් පිණිසැ අප ගේ නව කර්ම න්ත භූමියට නො යා යුතු යැ. ගිය නෙකෙන් යම්සේ කලහයක් කෙරෙත් මැ යැ. එ වේලෙහි නුඹ වහන්සේ ගේ සිතටත් අප ගේ සිතටත් සැපැයෙක් නැත්තේ යැ”යි වදාළ සේකැ. “යහපතැ, පුත. මෑතින් ඒ දිසාවට යන මිනිසුන් ගේ ගමන් නවතා ලමි”යි කී හ. “දේවයන් වහන්ස, අප ගේ ඇත්තු දිය නෙළියට රැස් වන්නාහ. එක්වන් දියෙහි මැ කෙළනා හ. පැන් මඬ වූ කලැ, “මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ආවක් බටන් පහන් පැනක් බී පියන්නටත් නො ලබම් හ”යි නුවරැ වාසීහු කිපෙත් නම් එයිත් ඉවැසුව මැනැවැ”යි වදාළ සේකැ. “පුත, තොප ගේ ඇත්තු ස්ව සේ ගිම් නිවා දිය කෙළිත්ව”ය කියා, නැවැතැ රජ්ජුරුවෝ, මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ගේ නව කර්මාින්ත භූමියට මේ නුවරින් යම් කෙනෙක් ගියාහු නම් දහසක් දඩ යැ”යි නුවරැ බෙර ලැවූ හ.


2. බෝධි සත්ත්වයන්වහන්සේ රජහු වැඳැ, තමන් වහන්සේ ගේ පිරිවර හා සමඟ නුවරින් නික්මැ, තමන් විසින් නියම කැරැ ගත් තැනැ නුවර කරන පිණිසැ ගෙිසින්, ගඟින් එතෙරැ ‘ගඟුල් ගමුව’ යැයි ගමක් කරවා ඇත්-ඇස්- රථ ආදි වු වාහන ද ගෙරි සරක් ද එහි රඳවා, නුවර කර්මාඇන්තයට විධාන කරන සේක් “මෙ තෙක් දෙන මේ මේ කරව, මෙ තෙක් දෙන මේ මේ කරව”යි කර්මාගන්ත බෙදා, උමං කර්මාෙන්තයට පටන් ගත් සේකැ. මහ උමඟ දොර කඩ ගංගායෙහි අසැ වියැ. බල සම්පන්න සදහසක් පමණ පුරුෂයෝ, මහ උමඟ කණන්න‍ාහු මහත් වූ සම් පයිවලින් පස් පුරා ගෙනවුත් ගඟ දියෙහි ලන්නා හ. ලූ ලූ පස් මුළුල්ල ඇත්තු මඬනා හ. එ බැවින් ගඟැ පැන් කැළැඹී මඬ වන්නේ යැ. නුවර වාසීහු, “මහෞෂධ පණඩිතයන් ආවක් පටන් පහන් පැනක් බී පියන්නට නො ලබමි හ. පැන් කැළැඹී මඩ වන්නේයැ. මීට කාරණ කිම්දැ? “යි කියන්නා හ. ඔවුනට මහතාණන් ගේ චරයෝ, “මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ගේ ඇත්තු දිය කෙළනා හ. කියති: එ බැවින් සැක නො කරන්නා හ. බෝධි සත්ත්වයන් ගේ අභිප්රා ය නම් සිද්ධ වන්නේ යැ. එසේ හෙයින් ඒ උමඟ ගලක් වත් මුලක් වත් නැති වැ බිම ගිලී අන්කර්ධාන වියැ.


3. සුළු උමඟ දොර කඩැ උපකාරි නුවර වූයේ යැ. සත් සියයක් පමණ යෝධයෝ ඒ උමඟ කණන්නා හ. සම් පයිවලින් පස් ගෙනවුත් නුවරැ ලන්නා හ. ලූ ලූ පස් පැනින් මිරිකා අනා පවුරු බඳනා හ. ගෙවල් ආදියෙහි මැටි කර්මාමන්ත හෝ කරන්නා හ. මහ උමඟට වදනා දොරකඩැ එ මැ නුවරැ වූයේ යැ. උමඟ වනාහි අටළොස් රියන් උස ඇති යන්ත්ර යෙන් යුක්ත දොරවලින් ගැවැසී ගත්තේ යැ. එක ඇණයක් මිරිකා ලන්නා ඒ දොරවල් මුළුල්ල පිහී යන්නේ යැ. අනෙක් ඇණයක් මිරිකා ලන්නා ඇරී යන්නේ යැ. මහ උමඟ දෙපාර්ශ්වය උළින් බඳවා සුනු කර්මා න්ත කැරැවු සේකැ. මුඳුනේ වියන් පෝරු අතුරුවා සක ලා ගාවා මකුළෙන් අති ධවල කැරැවු සේකැ. ඒ මහ උමඟැ අසූ මහ දොරක් හා සූ සැටක් සුළු දොර හා වූයේ යැ. ඒ මුළුල්ල යන්ත්රූයෙන් යුක්ත මැ වූයේ යැ. ඒ උමඟ දෙපාර්ශ්වයෙහි නොයෙක් සිය ගණන් පාන් ගබඩාත් වූයේ යැ. එයිත් යන්ත්රශයෙන් යුක්ත අගුළ මැ වූයේ යැ.


4. තව ද ඒ උමඟ දෙපාර්ශ්වයෙහි එක් සියයක් රජ දරුවනට එක් සියයක් ශ්රී යහන් ගබඩාවත් වුයේ යැ. එයිත් යන්ත්රරයෙන් යුක්ත වූ කොඳුපලස් ආදියෙන් අතුට සරහා තබන ලද සැතැපෙන මහ යානෙකුත් ඇත්තේ යැ. නඟන ලද ධවලඡත්රම ඇති එසේ මැ සරහන ලද එකි එකී සිංහාසනයෙකුත් ඇත්තේ යැ. ශ්රී් යහන් ගබඩාවලැ මහ යහන් ළඟැ උතුම් වූ රෑ ඇති දිව්යතප්සරාවන් බඳු සර්වාභරණයෙන් සරහා සිටුවන ලද පෙතැලි රූත් වන්නේ යැ. ඒ පෙතැලි රූ නො දන්නවුත් අතින් පිරිමැඳැ මුත් “අජීව යැ”යි නො දත, හැක්කේ යැ.යි නො දත, හැක්කේ යැ. තව ද ඒ උමඟ දෙපාර්ශ්වයෙහි දක්ෂ වූ චිත්රෙ කිරයන් ලවා අති මකෝහර වූ සිත්තම් කරවන ලද්දේ යැ. ඒ සිත්තම් කවරේ ද යත්: ශක්රූ විලාශය, මහා මේරු පර්වතය, සතර මහ සමුද්ර ය, සතර මහා ද්වීපය, හිමාලය පර්වතය, අනවතප්ත විලය, සිරියෙල් අතලය, චන්ද්රක බිම්බය, සූර්ය බිම්බය, වාතුම්හාරාජිකාදී කාමාචවර දිව්යල ලෝකය, ෂොඩශ බ්රමහ්ම ලෝකය යනාදී ලොවැ විද්ය මාන ආශ්චර්යවත් දෙයත් උමඟැ සිත්තම් කරවා ලූ සේකැ: එහි බිමැරිදී පටක් හා සමාන වූ සුදු වැලි ඉස්වා උඩු වියනැ නටු උඩ බලා කෙමි බිම බලා එල්වන ලද සුපුෂ්පිත වූ පද්ම වනයක් පරිද්දෙන් අඳවා ලූ සේකැ: ඒ උමඟ ඒ ඒ ස්ථානයෙහි ගන්ධ දාම පුෂ්ප දාමයන් එල් වූ සේකැ. ඒ උමඟ සුධර්මා නම් දිව්ය සභාව සේ ඉතා අලංකාර වියැ.


5. පළමු යැවූ ආනන්ද නම් අමාත්ය යා තුන් සියයක් වඩුවන් ලවා සැසැ නිමවන ලද ද්රේරු සම්භාර නැව් තුන් සියයක් පුරා ගඟින් ගෙන’වුත් බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේට කී යැ. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ දඬු පත් නුවරට බා-ගෙනැ. “තෙල නැව් සඟවා තබා මා කී යම් දවසෙකැ ගෙනෙව”යි නික්මෙන තොට උඩු ගඟ නුදුරු තැනෙක් හි සඟවා තැබ්බු සේකැ. නැවැත ඒ නුවරැ, පැන් අගළ යැ, කලල් අගළ යැ වියැළි අගළ යැයි අගළ තුනකුත් කැණැවූ සේකැ. තව ද ඒ නුවරට අටළොස් රියන් උස පවුරු ද, පවුර‍ට තරම් පදනම ද වාසල්- අට්ටාල- බලාකොටු- කුරුබිලි ආදිය ද, රජ ගෙය ආදී වූ නොයෙක් ගෙවල් සමූහ ද, ඇත් හල්- අස්හල්-පැන් පොකුණු ආදිය ද යන මේ සියල්ල නිමාවට පැමිණියේ යැ.



34. වේදේහයන් උත්තර පඤ්චාලයට පැමිණීමසංස්කරණය

මෙ සේ සුළු උමඟ යැ, මහ උමඟ යැ, ඒ සා මහත බිම පිසැ කැරැවූ නුවර යැ යන මේ සියල්ල සාර මසෙකින් නිමවා ඉක්බිති, බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ රජ්ජුරුවන් කැඳවා දූතයන් යැවූ සේකැ. ඒ බව ප්රතකාශ කොටැ වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේක්.


“නිවෙසාන‍ානි මාපෙත්වා වෙදෙහස්ස යසස්සිනො


අථස්ස පහි ණී දුතං


එහිදානි මහාරාජ මාපිතං කෙ නිවෙසනං”


“එම්බා මහණෙනි, මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ වේදේහ රජ හට පළමු වැ ගොස් නුවර උමං රජ ගෙවලු ආදිය කරවා සාර මසෙකින් නිෂ්ටා කොටැ වේදේහ රජු කැඳවා දූතයන් යැවූ හ”යි වදාළ සේකැ.


2. පෙර මඟ බල-බලා උන්නා සේ රජ්ජුරුවෝ දූකයා ගේ බස් අසමින් මැ සේනාව පාරිවරා නික්මුණා හ. ඒ බව ප්රාකාශ කොටැ වදාරණ බ්රිදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේක්,


“තතොච රාජා සෙනාය චතුරංගියා


අනන්තවාහනං දට්ඨුං පිතං කම්පිල්ලියං පුරං”


“එම්බා මහණෙනි, අටළොස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යාදත ඒ සා මහත් සතුරු සේනාවක් හා එක් සියයක් රජුන් හා හුන්නා වූ උත්තර පඤිචාල දේශයෙහි කම්පිල්ල නුවරට, කාමයෙහි ගිජු වූනුනඛික් අන්ධ වූ ඒ වේදේහ රජ මොහයෙන් මූඪ වූයේ, අර්ථානර්ථ දෙක ඉඳුරා සලකා ගත නො හී, චතුරංගිනි සේනාව පිරිවරා නික්මුණෝ වේ දැ”යි වදාළ සේකැ.


3. ඉක්බිති රජ්ජුරුවෝ සාර සියයක් ගවු ගෙවා ගොස් ගං තෙරට පැමිණිය හ. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ රජ්ජජුරුවනට පෙර ගමන් කොටැ කැඳවා අවුත්, තමන් වහන්සේ කැරැවු නුවරට ගෙනැ ගිය සේකැ. රජජ්ජජුරුවෝ මාළිගයට නගී අග්රක වූ ටභා්ජනය අනුභව කොටැ මඳක් සැතැපී පස්වරු වේලේ තමන් ආ නියාව චූළනි රජ්ජුරුවනට කියා දූතයන් යැවූ හ. ඒ බව වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථා දෙකින් වදාරන සේක්,


“තතො ච බො සො ගන්ත්වාන බ්රනහ්මදත්තස්ස පාහිණි


ආගතොස්මි මහා රාජ තව පාදානි වන්දිතුං


දදාහිදානි මෙ හරියං නාරිං සබ්බංගසොහිනිං,


සුවණ්ණෙන පට්ච්ඡන්නං දාසීගණ පුරක්කතං”


“එම්බා මහණෙනි, වේදේහ රජ බ්ර”හ්මදත්ත රජ හට කියා යවන්නේ, “මහරජ, නුඹ වහන්සේ ගේ ශ්රි් පාද‍ය වඳනා පිණිසැ ආමි, සර්වාභරණයෙන් සරහන ලද ශරීර ශොභා ඇති දැසි දස් සමුහයා විසින් පිරිවරන ලද මැනැවැ’යි කියා යැවී යැ”යි වදාළ සේකැ.


4. අඹුවන් කෙරේ ලෝභයෙන්, “වඳිමි” කී බව මුත් වේදේහ රජ්ජජුරුවෝ ඉතා වැඩි මහල්ල හ. චූලනී රජ්ජජුරුවෝ වූ කලී මුණුබුරු තරමටත් ඇත්තා හ. දූන් රක්ෂා කරන කලැ, කෙ සේ මහලු වූවත් කෙ සේ පොහොසත් වූවත් වැන්ද මනා හෙයින්, එ සේ ඔහුත් සිත් ගෙනැ කුමාරිකාත් ලැබැ ගතිම් නම් යහපතැ යි සිතා, “වැඳැ යැවූ හ”යි දත යුතු.


5. වේදේහ රජ්ජුරුවන් ගෙන් ගිය දූතයන් ගේ බස් අසා චූලනී රජ්ජුරුවෝ මහ සොම්නසට පැමිණැ “මෙ විටැ, මා ගේ සතුරා කොයි යේ ද? සෙට දෙන්නා ගේ ඉස් කපා පියා, පයින් මැඬැ-ගෙනැ හිඳැ, ජය පානය බොන්නෙමි”යි සිතින් ක්රොනධ උපදවා, බසින් දූතයනට සතුටු හඟවා, උනට ප්රිසාද දි, නැවැතැ කියා යවන්නාහු, මේ ගාථාවෙන් කී හ.


“ස්වාගතං තව වෙදෙහ අතො නෙ අදුරාගතං


නක්ඛත්තඤ්ඤෙව පරපුච්ඡ අහං කඤ්ඤං දදාමි තෙ


සුවණ්ණෙන පට්ච්ඡන්නං දාසීගණ පුරක්කතං,”


මේ ගාථායෙහි අභිප්රා ය නම්: “වේදේහ රජ්ජුරුවෙනි, තමන් මීට ආ ගමන නපුරු ගමනෙක් නො වෙයි: ඉතා යහපත් ගමනෙක. තොප විසින් විචාළ මනා මඟුලට යෝග්යය නක්ෂත්රතයෙක් මැ යැ. ස්වර්ණ ලංකාරයෙන් සරහා නිමවන ලද හොබනා අවයව ඇති මා ගේ දියණියන් දැසිදස් සමූහයා විසින් පිරිවරන ලදු වැ තොපට පාවා දෙමි”යි කියා යවූ හ.


6. ඒ දුතයෝ ගොස් වේදේහ රජ්ජුරුවනට, “දේවයන් වහන්ස, ඔබින් බාධා නැතැ.මඟුලට හදාළ නැකැත් වහා විචාළ මැනැවැ. රජ්ජුරුවෝ දියණියන් පාවා දෙන්නාහ”යි කී හ. ඉක්බිති “රජ, ‘අද මැ නැකැත් යහපත’ යි දූතයා අත කියා යැවී යැ”යි වදාරණ බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේකි:-


           “තතෙ ච රාජා වෙදෙහො නක්ඛතං පරිපුච්ඡථ
             නක්ඛත්තං පරපුච්ඡිත්වා බ්රපහ්මදත්තස්ස පාහිණි


             දදාහිනි මෙ හරයං නාරිං සබ්බංග සොහිනිං
             සුවණ්ණෙන පටිච්ඡන්තං දාසීගණ පුරක්කතං”


“මහණෙනි, ඒ ඉක්මන් රජ, අද නැකැත් යහපත සියලු ස්ත්රී ලක්ෂණයෙන් ශෝභන වූ දියණියන් පරිවාර සහිත වැ වහා එවුව මැනැවැ”යි කියා යැවී යැ”යි වදාළ සේකැ.



35. බ්රහ්මදත්තයන් උපකාරී නුවර වටලෑමසංස්කරණය

බ්රැහ්මදත්ත රජ නැවැතැ කියා යවන්නේ, “සියලු බිසෝ පළදනාවෙන් හොබනා වූ මා ගේ දියණියන් සියලු පිරිවර හා සමඟ මහ පෙරහරකින් දැන් මැ එවමි”යි බොරු කියා, ආ දුතයන් යවා, එක් සියයක් රජ දරුවනට කියා යවන්නේ, “එ දවස් මියුලු නුවරට ගියා සේ අටලොස් අක්ෂෞහිණි මහා සේනාව හා පඤ්චායුධ සන්නද්ධ වැ උපකාරී නුවර බලා නික්මෙන්නට කියව. සතුරන් දෙන්නා ඉස් කපා සෙට ජය පානය බොන්නෙමු” යි කි යැ. ඒ සියලුලෝ මැ රජහු කී පරිද්දෙන් චතුරංගිනි සේනාව තලතා දේවීන් ද, අග මෙහෙසුන් නන්දා දේවීන් ද, පුතණුවන් පඤ්චාල චණ්ඩ කුමාරයින් ද, දියණියන් පඤ්චාල චණ්ඩි කුමාරිකාවන් ද යන මේ සතර දෙනා, මාළිගයේ දෙවෙනි මාලේ රඳවා, සුරක්ෂිත කොටැ රකවල් ලවා උපකාරී නුවරට ගිය හ.


2. බොධි සත්ත්වයන් වහන්සේ වේදේහ රජ්ජුරුවන් හා කැටි වැ ආ මහ සේනාවටත් බොහෝ වූ සත්කාර කළ සේකැ. ඉන් සමහර කෙනෙක් ඉක්මන් වැ එන රජ්ජුරුවන් හා කැටි වැ නො සැතැපී දිවැ-දිවැ ආ හෙයින් ශ්රාරන්ත වැ නිඳන්නා හ. වේදේහ රජ්ජුරුවෝ සේනකාදී පණ්ඩිත වරුන් හා අමාත්යර මණ්ඩලය හා පිරිවරා සරහන ලද මාළිගයේ මතු මහලේ ශ්රිහ යහන් මුඳුනෙහි මිහිරි කථා කෙරෙමින් උන්නා හ.


3. ඉක්බිති චූලනී රජ්ජුරුවෝ ද, එක් සියයක් රජ දරුවන් හා අටළෙිස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යාතත සේනාව හා ගෙනවුත්, එ දවස් මියුලු නුවර වට ලූවා සේ, තුන් සන්ධියෙකින් හා සතර වළල්ලෙකින් හා කිසි තෙනෙකිනුත් සිදුරක් නො පෑ වට ලා ගත් හ. විලක්කු සිය දහස් ගණනින් යක්ත වැ, “අරුණු නොනැහෙන තෙක් මැ නාල්ලම් හ”යි සනිටුහන් කොටැ සිටැ ගත් හ.

36. මංගල වීථියසංස්කරණය

අභිමතාර්ථ සාර්ථක වූ චින්තා මාණික්ය යක් බඳු වූ මා ගේ ස්වාමි දරු වූ ශ්රි මහා බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ බ්රණහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් ආ බව දැනැ, සහජාත යෝධයන් තුන් සියයක් දෙනා තෝරා-ගෙනැ, “තෙපි හැම සුළු උමඟින් ගොස්, බ්ර්හ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් ගේ මෑණියන් ද, අග මෙහෙසුන් බිසවුන් ද, දරුවන් දෙන්නා ද යන මේ සතර දෙනා මාළිගයෙන් බා-ගෙන එ මැ උමඟින් ගෙන’වුත් මහ උමඟට බා ලා ඉන් ගෙනැ ගොස් උමඟින් පිටත් නො කොටැ පියා ඇතුළු උමඟැ රඳවා ගෙනැ අප එන තෙක් මහ විසල් මලුවේ සිටුව”යි වදාළ සේකැ.


2. යෝධයෝ මහතාණන් ගේ බස් මුඳුනින් පිළිගෙනැ, සුළු උමඟින් ගොස් හිණි පා මුලැ අතුළ පෝරුවේ දොර අඟුළු ඇරැ උඩට නෑඟී හිණි පාමුල යැ හිණි ඉස යැ, මාළිගයේ ඒ ඒ ස්ථාන යැ යන මෙ තෙක් තැන්හි රකවලැ සිටයවුන් ද, පිරිවරා සිටි කුරුන් ආදින් ද අල්ලා-ගෙනැ, දෑත දෙපා එක් කොටැ තරවා බැදැ, බැණැ නො නැ‍ඟෙන පරිද්දෙන් කටැ කටැ රෙදි ගන්වා මුවා වැ තිබෙන්නා වූ ඒ ඒ ස්ථානයෙහි කොකුවලැ එල්ලා, රාජ භෝජනයට සකස් කොටැ සපය‍ා තුබූ නොයෙක්, වර්ගයේ අනර්ඝ වූ කැවුම් ජාති තාක් මුළුල්ල සමහරක් අනුභව කොටැ පියා, සමහරක් සුනු විසුනු කොටැ පියා, මාළිගයේ මතුතාලට නැංගා හ. එ දවස් තලතා දේවී යෙහෙළණියන් හා මුණුබුරන් දෙන්නා හා සතර දෙනා එක යහනට නැගී, ඔවුනොවුන් වැළැදැ-ගෙනැ, “සටන් නම් චපල දෙයෙකැ, කවුරු දනිද්ද, ජය පරාජය කාට වේ දැ”යි සිත-සිතා වැදැ හොත්තා හ.


3. එ වෙලෙහි යෝධයෝ ඔවුන් උන් ගබඩාවෙහි දොරකඩැ සිටැ බැණැවු හ. ඒ බස් අසා තලතා දේවී යහනින් නැගී සිටැ, “කිමෙක් දැ, දරුවෙනි”යි කියමින් දොරකඩ ආ හ. යෝධයෝ ඩවුනට කියන්නාහු, “දෙවීන් වහන්ස, අප ගේ රජ්ජුරුවන් වහන්සේ වේදේහ රජුත් මහෞෂධ පණ්ඩිතයාත් අල්ලා-ගෙනැ මරා පියා, සියලු දඹ දිවැ රාජ්යෂය එක්සත් කොටැ, එක් සියයක් රජුන් පිරිවරා, මහ පෙරහරින් ජය පානය බොන්න‍ාහු, ඒ මඟුලට නුඹ සතරදෙනාත් කැඳවා යන පිණිසැ අප එවූ හ. වැඩියැ මැනැවැ”යි කී හ.

4. එ බස් අසමින් අතිශයින් සතුටු වූවාහු, දොර ඇරැ සතර දෙන මාළිගයෙන් බැස, හිණි පාමුලට ගියා හ. යෝධයෝ ඔවන් ඇරැ-ගෙනැ සුළු උමඟට වන් හ. එ විටැ රජ දරුවෝ කියන්නා හු, “අපි මෙ තෙක් කල් මෙහි වසන්නමෝ, එක දවසකුත් මේ වීථීයට නො බට වීරූමිහ. මේ වීථීය කිනම්දැ”යි කී හ. එ බසට යෝධයෝ කියන්නාහු, “කුමක් කියන්නාහු ද? මේ වීථීයට ඇම දා මැ බට නො හැක්කැ. මේ ‘මංගල වීථී’ නමැ. අද ජය පානය බොන දවස් මඟුල් හෙයින් රජ්ජුරුවෝ නුඹ සතර දෙනා මේ මඟින් කැඳවා එවු හ”යි කී හ. එ බස ‘සැබැව’ ගිවිසැ උමඟ විස්තර බලමින් කෙළිමින් සෙමෙන් සන්තෝෂයෙන් යන්නා හ.


5. යෝධයන් ගෙන් සමහර කෙනෙක් රඳා, නැවැතැ රජ ගෙට ගොස් රුවන් ගබඩාවලැ දොරවල් ඇනැ බිදැ පියා, තමතමන් ගෙනැ යන පමණක් සාර වූ අනර්ඝ වූ රුවන් පොදි බැඳ ගෙනැ උමඟට වැදැ දොර අඟුලු ගෙනැ පැලෑ හ.


6. රජ දරුවන් සතර දෙනා පළමු ගෙනැ යන යෝධයෝ දිව්ය පුරයක් මෙන් සරහන ලද මහ උමඟට බා-ගෙනැ නමා ගත්හ. ඔහු සතර දෙන සිහිනෙනුත් නුදුටු විරූ ඒ විස්තර බලා, “රජ්ජුරුවනට මඟුලට මැ කළ හ”යි සිතු හ. යෝධයො උන් සතර දෙනා උමඟින් පිටත් නො කොටැ, ඇතුළු උමඟ සරහන ලද එක් ශ්රිඋ යහන් ගබඩාවෙකැ ඉඳුවා, සමහර කෙනකුන් රකවලැ සිටුවා, සමහර කෙනෙක් උන් ගෙනා බව බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේට ගොසින් කී හ. උන් ගේ බස් අසා, ජනානන්දකර වූ මා ගේ ස්වාමි දරුවාණෝ, “මෙ විටැ මා ගේ මනදොළ මුඳුන් පත්වී යැ”යි ඔද වැඩී සතුටු වැ, රජ්ජුරුවන් සමීපයට ගොස් වැදැ එකත් පස් වැ සිටි සේකැ.



37. වේදේහයන් ගැලැවෙන උපාය සෙවිමසංස්කරණය

රජ්ජුරුවෝ ක්ලෙශයන් විසින් මඬනා ලද අදහස් ඇති වැ උන් බැවින්, “දියණියන් දැන් එවතී, දැන් එවති” සිත-සිතා උන්නාහු වහා හුනස්නෙන් නැඟී සී මැඳුරු කවුළුව ඇරැ පවුරින් පිටත බලන්නාහු, දිළියෙන්නා වූ විලක්කු සිය දහස් ගණනින් යුක්ත වූ අනන්තාපරිමාණ චතුරංගිනි සේනාව නුවර වට ලා පණ්ඩිත වරුන් හා සමඟ මන්ත්රාණය කරන්නාහු, “ඇත්-අස් -රථ ආදීය සන්නද්ධ වූ, “ගනුව, මරව, කොටව” යනාදී යුද්ධයෙහි කිව මනා බස් බණන්නා වූ සේනාව යැ. ශරදාකාශයෙහි තාරකාවන් පරිද්දෙන් බබළන්නා වූ විලක්කු ආලෝකයෙන් මේ නුවර හිරු නැඟි කලක් මෙන් අතිශයින්, බබළා ගියේයැ. චූලනී රජ්ජුරුවෝ, මර සෙනඟක් පරිද්දෙන් මේ සා සෙනඟක් ගෙනාවාහු, අප කෙරේ සතුටින් අවු ද, නො හොත් රැහැණි වැ අවු ද, පණ්ඩිත වරුනි? මේ කිමෙකැයි සිතවූ දැ”යි මේ ගාථාවෙන් කී හ:-


“හස්ථී අස්සා රථා පත්ති සෙනා තිට්ඨන්ති වම්මිතා


උක්කා පදිත්තා ඣායන්ති කින්නු කාහන්ති පණ්ඩිතා”


2. මේ ගාථාව අසා නුවණින් අන්ධ වූ ඉතා ජඩාඪ්යව වූ ලෝභි වූ ගුණ මකු ව, කෙළෙහි ගුණ නො දන්නා වූ අනාර්ය ස්වරූප ඇති සේනක පණ්ඩිතයන් ද “මහරජ නො සිතා වදාළ මැනැවැ. බොහෝ විලක්කු ආලොක පෙනෙයි, නැකැත් වේලාව නො වරදවා සරණ දෙන පරිද්දෙන් දියණියන් හැරැ-ගෙනැ බ්රේහ්මදත්ත රජ්ජුරුවෝ ආහ’යි සිතමි”යි කී හ. නැවැතැ පුක්කුසයා කියන්නේ, “මහරජ, නුඹ වහන්සේට සත්කාර පිණිසැ නො රට ආ හෙයින් රකවල් ගෙනැ සිටිනා නියා යැ”යි කී යැ. ඒ අඥන පණ්ඩිතයෝ සතර දෙන යමක් සිතුවෝ නම් නන් දොඩන්නවුන් මෙන් කටට ආවක් මැ කී හ.


3. වේදේහ රජ්ජුරුවෝ ද, “මේ මේ ස්ථානයේ මෙ තෙක් මෙ තෙක් සේනාව බැගින් සිටිත්වා! මේ ස්ථානයෙහි සුරක්ෂිත කොටැ රකවල් ගනුව;පමා නො වව; නො නිඳව” යනාදි කියන්නා වූ බස් ද අසමින් සන්නාහ ස්නනද්ධ වැ යුද්ධයට සැරැහී සිටින්නාවුන් ද දක්නාහු, මරණ භයින් තැති ගෙනැ, බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ගේ බසක් ප්රානර්ථනා කරන්නාහු මෙ සේ කියන්නාහු, “ඇත් අස් රථ පදික අනන්තාපරිමාන වූ චතුරංගිනි සේනාව සන්නාහ සන්නද්ධ වැ සිටිනී යැ. අනන්ත වූ විලක්කු ආලෝකයෙන් එකොහාස වියැ: මහෞෂධ පණ්ඩිතයෙන්, තෙපි මේ කිමෙකැ යි සිතවු ද? මේ සේනාව අපට කුමක් කරන්නී දැ? යි කී හ.


4. එ බස අසා කල්ප ද්රැපමයක් වැනි තිලෝ ගුරු බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ සිතන සේක්, “මේ අඥ්ර්න වූ රජු මඳක් මරණ ගින්නෙන් තවා ලා, පසු වැ මා ගේ බල දක්වා ලා, අස්වසා ලන්නෙමි”යි සිතා වදාරන සේකු, “අර්ථ බල කාය බල ආදි වූ පඤ්ච ප්ර කාර බලයෙන් අසමාන වූ බ්රේහ්මදත්ත රජ්ජුරුවෝ වේදේහ රජ්ජුරුවෝ මේ නුවරට ඇවිත් පැමිණියේ යැ. දුකසේ මෑත් කොටැ ගතුම් හ. පලා ගියෝ නම් නපුරැ”යි අද මේ වේලෙහි පටන් තුන් යම් රාත්රි්යෙහි සුරක්ෂිත කොටැ රකවල් ලවා රැක සිටැ, පාන් වූ කලැ නුඹ වහන්සේ අල්ලා -ගෙනැ මරති. මඳකුත් දියණියන් සරණ දෙන්නට හා ඉත කමට හා ආ ගමනක් නො වෙයි” වදාළ සේකැ.


5. එ බස් අසමින් මැ සේනකයා ආදී වූ සියල්ලෝ මැ මරණ භයින් තැති ගෙනැ කිසිවකුත් කියන්නට අසමර්ථ වූ හ. රජහු උගුර වියැළී කෙළ සිදී ගියේ යැ ඇඟින් ඩා සෙල් වි ගොස් මරණ භයින් වලප්නාහු මෙ සේ කියන්නාහු:- “ඉතා මෘදු වූ ළ අඹ දළුවක් පරිද්දෙන් මා ගේ ළය වෙවුලන්නේ යැ. මුඛයෙහි කෙළ සිඳි ගියේ යැ. ගින්නෙන් පැලැහී ගිය එකක්හු අව්වේ ලු කලක් පරිද්දෙන් මේ භයින් ගැලැවීමක් නො දන්නෙම් සැනැසිලි නො ලබමි. තව ද කඹුරන් ගේ උදුනෙහි ගිනි ඇතුළින් දවන්නේ යැ. පිටතට නො පෙනෙන්නෙන්යැ. එ පරිද්දෙන් මැ මා ගේ ළෙහි ගිනිගත් හෘදය මාංශය ඇතුළින් දවන්නේ යැ. පටතට නො පෙනෙන්නේ යැ”යි කියා ඇඩූහ.


6. බෝසතාණන් වහන්සේ රජු ගේ බැගෑපත් වූ වලප්නා හඬ අසා “මේ නුවණින් අන්ධ වූ රජ පළමු මා කීවා නො කෙළේ යැ. මතු නීනරු වන ලෙසැ නිග්රුහ කොටැ අඳුන්වා ලමි”යි සිතා වදාරන සේක්, “මහ රජ, නුඹ වහන්සේ කාමයෙන් අන්ධ වූ සේක්, මෝහයෙන් මුළා වූ සේක් ගමන් විචාළ තෙනැ මා ගේ ප්ර ඥවෙන් “මතු මේ නියා භයෙක් වෙයි” කියව-කියවා, “ඒ නපුරැ”යි නො ගිවිසැ සේනකාදීන් ගෙ බස් ‘යහපතැ’යි ගිවිසැ හින්න මන්ත්රධණයෙන් මේ සා මහත් වූ හයකට පැමිණි සේකැ. ඒ මහා මනුත්රීි වූ සේනකාදී පණ්ඩිතවරුන් සතර දෙනා ගේ බසින් සරණ හිඳුවා රජ්ජුරුවන් හා නෑ සම්බන්ධය කළා ඉතා යහපතැ. නුඹ වහන්සේ ගේ සිත ඟින්න කොටැ තුමූ ඇමත්, ඉණ කඩක් පිඬක් ලැබැ ගනුම් හ”යි ලෙ‍ාභ චෙතනාවෙන් කයිවාරු කොටැ ගෙනාවෝ, මේ දුකින් කුමකට ගලවා නො ගනිද් ද? වන්නාව! උන් ගලවා ගන්නාක් දකිමි. උන් ගේ බලත් දක්නෙම් වේ දැ?’යි වදාළ සේකැ.


7. මෙ සේ ද කියා “මෙ ලොවින් පර ලොවින් වැඩක් මැ වන්නා කැමති සියල්ලෙන් මැ උතුම් අමාත්යන වැ, සිටි මා ගේ බස් නො ගිවිසැ කාමයෙන් ඇලුණු සිත් ඇති වැ, යම් කිසිවෙක්හි ලෙ‍ාභයෙන් මුවකු අවුත් දැඩි මලෙකැ බැඳුනා සේ, “පඤ්චාලචණ්ඩි කුමාරිකාව ලබමි’ යන ලොභයෙන් අවුත් මරු මුවෙහි අසුවූ සේකැ. එ දවස් මැ, පඤ්චාල දේශයට ගමන් යහපත් දැ?’යි වදාළ සේකැ. මෙ සේ ද කියා නැවැතැත් වදාරන සේක්, “ජන ප්ර ධාන වූ රජ්ජුරුවන් වහන්ස , අනාචාර ස්වරූප ඇති අසත් පුරුෂයා හා මිත්රඅ ධර්මළයක් නොකළ මැනැවැ. ඉදින් ඔහු ගේ බස් ගිවිසැ සරණ සොයා ගිය සේක් වී නම් මෙ ලොවින් පර ලොවින් වන වැඩෙක් නැති. දෙ ලොවින් මැ ඕ හට දුකෙක් මැ වන්නේ යැ’යි කියව- ක්යවා, මා කීවා නො කොටැ ඔහු කීවා මැ කළ සේකැ. ඉදින් මා කීවා කල සෙක් වී නම් අද මේ සා දුකක් වත් භයක් වත් නැත්තේ වේ දැ?’යි වදාරා, නැවැතැ සිතන සේක්, “මේ රජහු මතුන් නොකීකරු නො වන ලෙසැ තර කොටැ හික්මවා නිග්රනහයට පමුණුවමි. පළමු කීවා මැ කියා භයට හා ලජ්ජාවට හා පමුණුවමි’යි සිතා වදාරන කේ, මහරජ , එ දවස් “ගමන් නොගිය මැනැවැ”යි කීවා වු මට නුඹ වහන්සේ කියන දෑ කේවට්ට පණ්ඩිතයන් හා සේනක පණ්ඩිතයන් හා ආදීහු පණ්ඩිත වරු යැ. රජ ගෙයි අසලයෝත් රජ දරුවන් ගේ අදහස් දන්නෝත් මඟුලට නිසි බස් දන්නෝත් ඌ මැ යැ. මේ ගොවියා පුත් නමුත් මිටැ එලී- ගෙනැ සී සා කන සේ දන්නා බව මුත් රජ ගෙයි කාරිය හා මගුල් කාරණ බැවහැර දනි ද?’යි මට කිපී, “කොල, ගොවියා පිත් බොටුව අල්ලා ගෙනැ මා ගේ විජිතයෙන් ඈත ලව’යි වදාළ සේක් වේ ද? එ දවස් එ සේ කී නුඹ වහන්සේ දැන් එ සේ වූ ප්රගඥා සමුද්රලයන් සිටයැ දී, මා ගොවියා පුතු අතින් ගැලැවෙන උපාය විචාරන සේ ඉතා නොයෙදෙන්නේ යැ. මා අතින් උපාය විචාරන නුඹ වහන්සේ මැ යැ. කෙළතොලු සේකුත්, නුවණ නැති සේකුත් ,මා දන්නේ සී සා කන පමණෙක් මැයැ. වුවමනා සේක් වි නම් සි සානා මාන විචාරා ගත මැනැවැ. නුවණැත්තෝත් පණ්ඩිත වරුත් මේ මරින් ගැලැවෙන උපාය දන්නෝත් සේනකාදී පණ්ඩිතවරු යැ. නුඹ වහන්සේ මට කිව මනා‍ වී නම් එ දවස් සේ නර අල්ලා පිටත ලන්නට කිව මැනැවැ. අටළොස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යාඅත මේ සේනාව අතුරෙන් සේනකාදීහු ගලවා ගනිත් වා! මම කුමක් ද? යි වදාළ සේකැ.


8. ඒ අසා රජ්ජුරුවෝ සිතන්නාහු, “පණ්ඩිතයෝ පළමු කී අපරාධය මැ කියන්නා හ. ම- පුතුණුවෝ මේ මතු වන්නා වූ භය තමන ගේ ප්ර්ඥා චක්ෂූසීන් මනා කොටැ දුටුව හ. එ බැවින් මා තර වැ නිග්රමහයට පමුණුවති, අතීත අනාගත ප්රකත්යුහත්පන්න යන තුන් කල් දක්නා වූ වජිර බුද්ධි වූ ජනහිත නිරත වූ මා ගේ පුතණුවෝ, “අනාගතයේ මෙ බඳු වූ , භයෙක් වන්නේ යඅ’යි දැනැ, සාර මසක් මුළුල්ලෙහි හිඳින්නාහු , නිකම් නො- හිඳිනා හ. ඒකාන්තයෙන් ගැලැවෙන උපායයක් කෙරෙත් මැයැ. එයිත් මා විසින් පරීක්ෂා කළ මැනැව’යි සිතා කියන්නාහු, “පුත මහෞෂධ පණ්ඩිතයෙනි, පුවණැත්තාහු ගිය දවසැ කළ කම් හා නොදැනැ කියා පී බස් පමණක් හා සිතැ තබා - ගෙනැ, කියා දුකට පැමිණියනට නිග්රඩහ නොකරනිනා හ. තෙපිත් මහත් වූ නුවණැත්තෝ යැ, අනුවණින් කියා පී වරද මැ කියව, සතුරු සේනා වක් වට ලා බැඳ ගත් ජව සම්පන්න සදා සිටි අසකු තියුණු කැහැටෙකින් විඳිනා කලක් පරිද්දෙන් කුමට මා විදු ද? ඉදින් කියවු නම් , ගැලැවී නැඟී යන උපායයක් වත් සතුරනට අසු නො වී නැඟී යන තෙනක් වත් දනු නම් ඉන් මට අනුශාසන කරව. ගිය දවසැ මා නුවණ නැති වැ කී කථා සිහි කොටැ, තොපගේ බස් නැමති හීයෙන් මා නො විදුව. තර කොටැ බැඳි අසු තීක්ෂණ වූ හීයෙන් විදිනා කලක් පරිද්දෙන් මා නො විදුව ගැලැවෙන උපායයක් කියව. තොප දුත් මට “අනෙක් පිටු වහලෙක් නැතැ”යි කී හ.


9. එ බස් අසා කරුණාවට ආකර වූ ස්වාමි දරුවාණෝ සිතන සේක් “මේ රජ හට මා විනා අනෙක් පිටිවහලෙක් නැත්තේ යැ. මේ රජ ඉතා අන්ධ බාල යැ. තමා නුවණ නැති හෙයින් පුරුෂ විශේෂ මදකුත් නොදන්නේ යැ. තවත් මඳක් බලා පසු වැ අස්වයා ලමි” වදාරන සේක්.


           “අතීත මානුසං කම්මං දුක්කරං දුරභිසම්භවං
            නතං සක්කොමි මොචෙතුං ත්වම්පි ජානස්සු ඛත්යිය.”	


“මහ රජ, මේ සා සේනාවක් වටලා- ගෙනැ සිටි කලැ ඉන් මිදී යන තරම් උපායක් කොටැ ගැන්ම මනුෂ්යායනට ඉතා බැරි වන්නේ යැ. මිනිසුන් කළ මනා දෙයක් ඇත් නම් ඒ සියල්ල සතුරන් වට ලා සිටි හෙයින් අවිෂය වැ ඉක්මැ වැ ගියේ යැ. දැන් මෙ විටැ ගැලැවෙන උගායයක් කරන්නා තබා සිතන්නටත් නො පිළිවනැ. දැන් කරන උපායෙකින් නුඹ වහන්සේ ගලවා ගන්නට මම අසමර්ථයෙමි. මහ රජ, නුඹ වහන්සේ මැ ගැලැවෙන උපායයක් දත මැනැවැ’යි මේ ගාථා වෙන් වදාරන සේක්,


“සන්ති වෙහාසයා නාගා ඉද්ධිමන්තො යසස්සිනො

තෙපි ආදාය ගච්ඡෙය්යුි යස්ස හොන්ති තථාවිධා.”


“සන්ති වෙහාසයා අස්සා ඉද්දිමන්තො යසස්සනො

තෙපි ආදාය ගච්ඡෙය්යුස යස්ස හොන්ති තථාවිධා.”


“සන්ති වෙහාසයා පක්ඛී ඉද්දිමන්තො යසස්සිනො

තෙපි ආදාය ගච්ඡෙය්යුං යස්ස හොන්ති තථාවිධා.”


“සන්ති වෙහාසයා පක්ඛී ඉද්දිමන්තො යසස්සිනො

තෙපි ආදාය ගච්ඡෙය්යුං යස්ස හොන්ති තථාවිධා.”


“සමහර රජ දරුවන් ගේ මෙ සේ වූ දුකෙහි දී ගලවා ආකාශයෙන් හැරැ ගෙනැ යන්නා වූ උපොසත යැ ඡද්දන්ත යැ යන සෘද්ධි සම්පන්න වු ඇත් කෙනෙක් ඇත්තා හ. එ සේ වු ඇත් කෙනෙක් නුඹ වහන්සේට ඇත් නම් මේ දුකින් ගලවා අහසින් ගෙනැ යෙත් වා! නැවැතැ සමහර රජ දරුවන් ගේ සෘද්ධිමත් වු වලාහක අශ්වයෝෙ ඇතැ. එ සේ වු අස් කෙනෙක් නුඹ වහන්සේගේ ඇත්නම් උයිත් නුඹ වහන්සේ ආකාශයෙන් ගෙනැ යෙත් වා! තවද සමහර රජ දරු කෙනෙකුන්ගේ ආකාශචාරී වු ගරුඬ වාහනත් ඇත්තේ යැ; තව ද සමහර රජ දරුවන් ගේ එසේ මැ පක්ෂි වාහනත් ඇත්තේ යැ; තවද ද සෘද්ධිමත් යක්ෂ කෙනෙක් ඇත්තා හ. එ සේ වූ වාහනයක් නුඹ වහන්සේට ැරත් නම් මේ දුකින් ගලවා ගනිත් වා! මම ආකාශචාරී වු ඇත් අස් පක්ෂි යක්ෂාදීන් පරිද්දෙන් නුඹ වහන්සේ ආකාශයෙන් ගෙනැ ගොස් මියුලු නුවරැ ලා ලන්නට අසමර්ථයෙමි’යි වදාළ සේනැ. එ බස් අසා රජ්ජුරුවෝ මුවින් නො බැණැ උන් හ.


10. එ විටැ සේනකයා සිතන්නේ, “රජ්ජුරුවනටත් අපටත් පණ්ඩිතයන් විනා අනෙක් කිසි සරණෙක් නැත්තේ යැ. රජ්ජුරුවෝ පන්ඩිතයන් ගේ බස් අසා භයින් තැති ගෙනැ , කිසිවකුත් කියන්නට අසමාර්ථ හ, මෙ වාටැ මමත් තමා දත පත නියා යාච්ඤා කොටැ බලමි’යි සිතා කියන්නේ, මේ ගාථාවෙන්,


“අතීරදස්සී පුරිසො මහන්තෙ උදකණ්ණවෙ

යත්ථසො ලභතෙ ගාධං තත්ථ සො වින්දතෙ සුඛං”


“ඒවං අම්හෙ ච රඤ්ඤො ච ත්වං පතිට්ඨා මහොසධො

ත්වං නො’සි මන්තිනං සෙට්ඨො අම්හෙ දුක්ඛා පමොචය”


“මියුලු නුවර මේ මහා සේනාව ගොස් වට ලා ගත් කලැත් නුඹ වහන්සේ ගේ ප්රේඥා බලයෙන් මැ දිවි ලදුම් හ. තවද සමුද්රඩයෙන් නැව් බුන්නවුන් රළින් රළ පැහැරැ ඇවිදිනා කල්හි ඉදින් ගොඩක් පෙනෘ ගිය නම් , ඔහු මහත් වු සොම්නසට පත් වන්නා හ. එ පරිද්දෙන් අපටත් රජ්ජුරුවනටත් නුවණින් හා මන්ත්රී් කමින් හා උතුම් සේක් , නුඹ වහන්සේ වේ ද? එ බැවින් මේ දුකින් මුදා අප ගළවා ගැන්ම නුඹ වහන්සේට මැ භාර යැ’යි කී යැ.


11. එ සේ කී සේනකයාට තර වැ භය උපදවා නිග්රවහ කරන සේක් මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේකි.

“අතීතං මානුසං කම්මං දුක්කරං දුරහසම්භවං

න තං සක්කොම් මොචෙතුං ත්වඤච ජානස්සු සේනක.”

‍“එම්බල අඥානය, එ දවස්,” මේ ගමන් නො කැමැත්තේ යැ’යි මා කියතුත් රජුට නොයෙක් කාරන කියා උගන්වා- ගෙනැ ආයෙහිත් තෝ මැ යැ. ගෙන’වුත් මෙ සා දුකකට පමුණුවා මෙ සා අනර්ථයක් යෙදුයෙහිත් තෝ මැ යැ. එම්බල අසත් පුරුෂය, මනුෂ්යෙයන් විසින් ගැලැවෙන්නට කටයුතු යම් උපදේශයක් ඇත් නම් මෙ විටැ මෙ ඇසිල්ලෙහි කරන්නා තබා සිතන්නටත් නොපිළිව නැ. ඒ සියල්ල මැ ඉකුත් වැ ගියේ යැ. මා විසින් දැන් කොටැ සාදා ගත හැකි කිසිවෙකුත් නැත්තේ යැ. මට නොපිළිවනැ, තෙපිත් පෙරැ. “අප මුත් නැතැ’යි බැහැවෙන” පණ්ඩිත වරු වූව තොප ගේ නුවණින් මීට උපායයක් සිතා තෙපිත් ගැලැවී රජ්ජුරුවනුත් ගලවා ගන්ව’යි වදාළ සේකැ. මෙ සේ කියා නැවැතැ, “තෝ සපනි නම් අකාශයෙන් ගෙනැ ගොස් මියුලු නුවරැ ලා පියව’යි වදාළ සේකැ.


12. රජ්ජුරුවෝ ගැලවෙන්නට උපායයක් සිතන්නාහු, මරණ භයින් තැති ගෙනැ බෝධි සත්ත්වයන් හා සමග කිසිවකුත් කියන්නට අසමර්ථ වැ, “යම් සේ මේ සේනකයාත් පණ්ඩිතයෙක් වුව.” කිසි මැ උපායයක් දනී නම් විචාරමි’යි සිතා සේනකය, මේ උපන් භයින් ගැලැවී යන්නට සුදුසු උපායයක් දනී නම් කියව’යි මේ ගාථාවෙන් කී හ.

“මේ ගාථාවෙන් විචාළ රජ්ජුරුවනට සේනකයා, “යම් සේ මසක් මං මුළා වූ එකතු අතින් මං විචාළේ ද, එ පරිද්දෙන් මේ රජ්ජුරුවෝ මා අතින් ගැලැවෙන උපාය විචාරන්නා හ, යහපත් වුවත් නපුරු වුවත් මා කටට ආවක් මැ කියමි’යි සිතා එක් උපායයක් සලකා ගෙනැ කියන්නේ මේ ගාථාවෙන් කියා:


“අග්ගි දුවාරතො දෙම ගණ්හාමසෙ විකත්තනං

අඤ්ඤමඤ්ඤං වධිත්වාන ඛිප්පං හෙස්සාම ජීවිතං

මා නො රාජා බ්ර්හ්මදත්තො චිරං දුක්ඛෙන මාරං.”

මේ ගාථාවේ අර්ථය නම්, “මහ රජ, කරන සේක් වී නම් , මා කියන උපාය යහපතැ. මේ අප හැම උන් මාළිගයට අපි හැම වැදැ ලා, දොර පිටතින් බන්දා ල‍ා, ගිනි ගස්වා ලා තියුණු මුවහත් ඇති කඩුවක් බැගින් නමකට එක එක කඩුව ගෙනැ , ඔවුනොවුන් කොටා මියම් හ. එ ‍ෙස් මළා වූ නුඹ වහන්සේ හා අප හැම දෙනාට සැරැහු මාළිගයව එක් දර සෑයක් වන්නේ යැ. බ්රාහ්මදත්තයෝ අල්ලාගත්තු - නම් ජන්මාන්තර වෛරි හෙයින් වධ කොටැ බොහෝ දවසෙකින් දුක් දී මරන්නා හ. එ බැවින් වහා මියැ යාම උත්තම යැ’යි කී යැ.


13. ඒ බස් අසා රජ්ජුරුවෝ, “ තට හා තා ගේ අඹු දරුවනට හා මෙ බඳු දර සෑයෙකුත් මෙ සේ මරෙකුත්- වේ ව යි, මට මෙ වැනි මරෙක් නො වේ ව’යි කියා පුක්කුස ආදින් තුන් දෙනා විචාළ හ. ඔවුත් නුවණ නැති වැ කටට ආවක් මැ කී හ. එ සේ හෙයින් කියන ලදි:-


“සුණොහි එතං වචනං පස්ස සෙතං මහබ්භයං

පුක්කුස දානි පුච්ඡාමි කිං කිච්චං ඉධ මඤ්ඤසි”


මේ ගාථාව අසා පුක්කුසයා කියන්නේ , “මහරජ බ්ර හ්මදත්තයෝ අල්ලා ගත්තු නම් ජන්මාන්තර වෛරි හෙයින් නොයෙක් වධ කොටැ චිරාත් කාලයක් දුක් දී මරන්නා හ. කෙසේ කොටැත් මරණ නොවන්නා බැවින් අපි හැම දෙනා මැ උග්රා වූ විෂයක් කා පියා වහා මියම්හ’යි කීයැ:


14. ඔහු ගේ බස් අසා නො සතුටු වැ, “තා ගේ ැඹුදරුවන් හා සම5ග තෝ වහා” මියැ යව. මට මෙ වැන්නක් නො කියව’යි කියා කාවින්දයා විදාළ හ. කාවින්දයාත් පණ්ඩිතයෙක් වුව . මින් ගැලැවෙන්නට උපායයක් දනී නම් කියව’යි කියා මේ ගාථාවෙන් කී හ:-

“සුණොහි එතං වචනං පස්සසෙතං මහබ්භයං

කාවින්දං දානි පුච්ඡාමි කිං කිව්වං ඉධං මඤ්ඤසි.”


ඒ අසා කාවින්දයා කියන්නේ “මහ රජ බ්ර හ්මදත්ත රජ තෙමේ අප අල්ලා - ගෙනැ බොහෝ වධ කරවා මහ දුක් දී, බොහෝ දවසෙකින් මරන්නේ යැ. ඔහු අතින් වධ විඳැ මියැ යන්නා බලාත්, නමකට ලණුවක් බැගින් ඇරැ - ගෙනැ, මාළිගයේ මතු මාලට නැඟී, සී මැදුරු කවුළුවෙන් පිටතැ කොබෝ ගෙඩි වළල්ලේ රෑන බැඳැ ලා , මල ඉදි කොටැ කර ලා ගෙනැ පැනැ පියම්හ, නොහොත් කරැ වැල් ලා ගෙනැ මියම්හ. නැත ගැඹුරු ප්රළපාතයකට පැනැ පියා වහා මියම් හ’යි කී යැ.


15. ඒ අසා රජ්ජුරුවෝ, “එ සේ කරැ වැල් ලා ගෙනැ මියන මරෙක් තා ගේ අඹුවනට හා තට වේ ව යි, එ සේ වු දෙයක් මට නො වේ ව’යි කියා, දෙවින්දය, මේ උපන් භය තොයිත් දුටුයෙහි වේද? ඉදින් තෙපිත් උපායයක් දනී නම් කියා බල’යි මේ ගාථාවෙන් කී හ:-


“සුණොහි එතං වචනං පස්සසෙතං මහබ්භයං

දෙවින්දං දනි පුච්ඡාමි කිං කිච්චං ඉධං මඤ්ඤසි”


මේ ගාථාව අසා ඒ පැන නැඟී අනෙකක් සොයා ගන්නට අසමර්ථ වැ, සේනකයා කී ලෙසැ මැ කියමි “සිතා,” මහා රජ බ්ර හ්මදත්තයා අල්ලා ගති නම් තමා කැමති වධයක් කරවා බොහෝ දුක් දී කලාතුරෙකින් මරන්නේ යැ. එ සේ දුක් විඳ සතුරන් අත මියන්නා බලාත් , මේ මාළිගයේ දොර පිටතින් අයා බන්දා ලා ගිනි ගස්වා ලා, අපි නමකට කඩුවක් බැගින් අරැ - ගෙනැ ඔවුනොවුන් කොටා මියම් හ. මේ විසිතුරු මාළිගය බ්රිහ්මදත්තයාට ප්රායොජනවත් නො වැ. අප හැම දෙනාට එක මැ දර සෑයෙක් වන්නෙ යැ. මේ විනා මා දන්නා අනෙක් උපායයෙක් නැති පොළොවැ, පැකුලුණනට එ මැ පොළෝ පිහිට වන්නා සේ මේ දුකින් අපි හැම දෙන සුවය සේ මුදා පියත් නම්, කරුණා නිධාන වූ ජනහිත නිතර වූ මහෞෂධ ස්වාමීන් විනා අප රෙග් නුවණින් අන්ධයනට ඒ විෂය නො වෙයි. ඇවිළෙන ගිනි තබා කණ මැදිරියන් පිම්බා සේ, ප්රතඥා නමැති වහ්නිස්කන්ධයෙන් සමස්ත ලෝකය එකාලෝක කැරැ බබුළුවන මේ උත්තමයාණන් සිටියැ දී, අප සතර දෙනා සේ නුවණින් අන්ධයන් අතින් ගැලැවෙන උපායය විචාරන්නේ අපටත් වඩා නුවණ නැති නියා ද? කරන යාච්ඤාවක් අපි හැම දෙන මැපණ්ඩිතයන් වහන්සේට කරම්හ’යි මෙ සේ ද කියා, “අපි හැම දෙන මැ එක් වැ බැගෑපත් වැ හඬා දොඩා”අප ගලවා ගත මැනැවැ’යි යාච්ඤා කරම්හ. සතුරන් කෙරෙහිත් මිතුරන් කෙරෙහිත් සද රස් වන් කිරි මුහුද සේ ද, සකැ කිරි වත් කළා සේ ද, සම වූ මෛත්රී ඇති මේ උත්තමයාණෝ තමනට විෂය වී නම් මෙ තෙක් දෙනා අනාථ මරණින් මියැ යා නො දෙන්නා හ. උන් වහන්සේ තර වැ, “නො පිළිවනැ’යි කිව හොත් සේනක පණ්ඩිතයන් කි ලෙසැ දොර බැදැ ගිනි ගස්වා උදුන් කොටා මියම් හ’යි කී යැ.


16. ඒ අසා රජ්ජුරුවෝ, පෙරැ තමන් බෝධි සත්ත්වයනට කළ කී අපරාධ සඳහන් කොටැ ඔබ හා සමග කිසිවකුත් කියන්නට අසමර්ථ වැ මහතාණන් අස - අසා සිටියැ දී ඔබ ළය කම්පා වන පරිද්දෙන් බැගෑපත් වැ හඬන්නාහු, මේ ගාථාවෙන් කී හ.


“යථා කදලිතෙ සාරං අන්වෙසං නාධිගච්ඡති

එවං අන්වෙසමානානං පඤ්ඤං නාජ්ඣගමාමසෙ.”

“යථා සිම්බලිනො සාරං අන්වෙසං නාධිවගච්ඡති

ඒවං අන්වෙසමානානං පඤ්ඤං නාජ්ඣගමාමසෙ.”

“අදෙසෙ වත නො වුත්ථුං කුංජරානං නොදකෙ

සකාසෙ දුම්මනුස්සානං බාලානමවිජානතං”

“උබ්බධෙති මෙ හදයං මුඛඤ්ච පරිසුස්සති

නිබ්බුතිං නාධිගච්ඡාමි අග්ගිදඩ්ඪො ව ආතපෙ.”

“කම්මාරානංක යථා උක්කා අන්තො ජ්ඣායති නො බහි

එවම්පි භදයං මය්හං අන්තො ජ්ඣායති නො බහි.”


මේ ගාථායෙහි අභිප්රානය නම්, “‍යම් සේ කෙහෙල් ගස් හර ඇතැ’යි වරදවා සිතාගත් නුවණ මඳ පුරුෂයෙක් කැපෙන යකඩයක් නැවැතැ නැවතත් ගා මුවහත සියුම් කොටැ -ගෙනැ මහත්, මහත් රඹ වනයකට වැද, මහත් මහත් කෙහෙල් ගස් කපා බඩ දක්වා බිඩුලු හැරැත් එහි හරයක් නො දකී ද; එ පරිද්දෙන් මින් ගැලැවෙන උපායය සොයන්නා වූ මම් කිසි - කෙනෙකුන් ගෙනුත් නුවණ නමැති සාරයක් නො දුටුයෙමි. තව ද ඉඹුල් හරයෙකික් ප්ර යෝජන විඳිනා කැමැති පුරුෂයෙක්, කෙහෙල් වනැ හර සෙවු පුරුෂයා සේ ඉඹුල් වනය කොටා එක ගසෙකැත් හර නො දකී ද; එ පරිද්දෙන් මේ දුකින් ගැලැවී ගන්නා උපායයක් සොයන්නා වූ මම, හර නැති ඉඹුල් රුක් සේ වූ මොවුන් හැම දෙනා කෙරෙහි ප්ර ඥා නමැති සාරයක් මදකුත් දුටු ද නැත්මි. පැන් නැති මහ වනයෙක්හි විසූ මහ ඇතකු ගිම් සමයයෙහි ඝර්මුයෙන් පීඩිත වූවහු සේ දුකට පැමිණි කල්හි දුකින් මුදා ගලවා ගන්නට තරම් වු උපායයක් නොදන්නා අඥානයන් සමීපයේ, අනේ! මා විසූ නියාවක් ඉතා නපුරු යැ. දැන් මා ගේ ළය සුළඟට වෙවුලන්නා වු ළදරු පල්ලවයක් සේ කම්පිත වන්නේ යැ. කටැ කෙළ සිඳී උගුර වියැලි ගියේ යැ; ගින්නෙන් තැවුණු එකක්හු අව්වේ ලූ කලක් පරිද්දෙන් කිසි අස්වැසිල්ලක් නො ලැබෙයි. තව ද කඹුරු උදුනෙහි ගිනි ඇතුළෙන් දවයි. ඒ ගිනි පිටතට නො පෙනෙයි. එ පරිද්දෙන් දැන් මාගේ ළෙහි මරණ ගිනි ඇතුළෙන් වන්නේ යැ. පිටතට නො පෙනෙන්නේ යැ. මේ පණ්ඩිතවරුන් අමාත්යැ ධූරයෙහි නුවණට හා මන්ත්රීේ කමට හා තබා ගෙනැ විසූ නියාව, පැන් නැති මහ වනයෙහි ඇති විසුවාක් වැන්නැ; නුවණ නැති පුරුෂයා කෙහෙල් හර සෙවුවා වැන්නැ. ඒ නිරුදක වනයෙහි විසූ ඇත් උදකයෙන් පීඩිත වූයේ නො බෝ කලෙකින් සතුර නට හස්ත ප්රාූප්ත වේ ද, එ පරිද්දෙන් නුවණ නැති පණ්ඩිත වරුන් ගෙන් එකෙකුත් මේ දුකින් මුදා ලන්නට සමර්ථ නො වෙ’යි කියා බැගෑපත් වැ හැඬූ හ.



38. වේදේහයන් අස්වැසීමසංස්කරණය

මෙසේ ඇසුවන් ළය කම්පා වන පරිද්දෙන් හඬන්නා වූ රජ්ජුරුවන් ගේ බස් අසා ශරණගත වජ්රපඤ්ජරයක් වැනි වූ මා ගේ ස්වමිදරු වූ බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ, “මේ රජ මරණ භයින් ඉතා ක්ලාන්ත වියැ. සා පිපාසා ඇත්තවුනට අන්නපාන දෙක පිටිවහල් වන්නා සේ ගිලනුනට වෙදුන් පිටිවහල් වන්නා සේ, මේ රජ හටත් මා මුත් අනෙක් පිටි වහලෙක් නැත. මෙ මොහු අස්වයා නො ලා, තවත් තද වීම් නම් , ශෝකයෙන් ළය පැළී ගිය නම් නපුරැ, සාර මසක් මුළුල්ලේ මා ගත් දුක් නිෂ්ඵල වන්නේ යැ. එ බැවින් අස්වයා ලමි’යි සිතා අස්වයා වදාළ සේකැ.


2. ඒ බව ප්රඅකාශ කොටැ වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන්,

“තතො සො පණ්ඩිතො ධීරො අත්ථදස්සී මහොසධො

වෙදෙහං දුක්ඛිතං දිස්වා‍ ඉදං වචනමබ්රාවි”


“එම්බා මහණෙනි, මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් නොකැමැති කරවා සරණ සොයා ගියා වේදේහ රජ හුන් උපාකාරී නුවර බ්රමහ්මදත්තයා එක් සියයක් රජුන් සහිත වැ මහා සේනාව ගෙනවුත් වටලා ගත් කල්හි, අඹුවන් තබා තමා ගැලැ වී ගත නොහී මිදෙන උපායය විචාළේ යැ. ඔහුට මහෞෂධවන් ‘ඔබ නොගිය මැනැව, ගිය හොත් මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේ යැ නො යා හැක්කැ’යි කීමි. ඒ මා කටයුතු නො දනිති’යි වරදවා බැණැ නිග්ර හයෙන් පිටත ලවා, “ඔබ ගිය මැනැවැ, ගිය හොත් මහත් වැඩ වන්නේ යැ’යි කියන ලද සේනකාදීන් බසින් නුඹ වහන්සේ ආ සේක් වේද? දැන් ඒ පණ්ඩිත වරුන් අතින් උපාය විචාරා ගත මැනැවැ’යි කී කල්හි සේනකාදී වු සතර දෙනාත් විචාරා උන් හැම දෙනා කියන ලද මරණොපාය අසා නොසතුටු වැ මහෞෂධ පණ්ඩිතයනට කිය නොහී භය ඇති වැ උනට ඇසෙන පරිද්දෙන් හඩන්නා වූ වේදේහ රජ බස් අසා , මෙ වාටැ අස්වයා නෙලීම් නම් ළය පැළී නැසී ගියහොත් මා දිවා රැ ගත් දුක් මුළුල්ල ව්ය ර්ථ වන්නේ යැ. කව ද මතු බොහෝ වා දහස් මුළුල්ලෙහි සඳ මඩලැ ඇන්දා සේ පෙනෙන්න‍ා වු මා ගේ ප්රුඥා විශේෂය ජල රේඛාවක් පරිද්දෙන් තුච්ඡ වන්නෙ’යි සිතා රජහු අසවන්නාහු,

මා ත්වංන භායි මහාරාජ මා ත්වංා භායි රථෙසහ

අහං ත්වං‍ මොචයිස්සාමි රාහුගහිතංච චන්දිමං


මා ත්වංං භායි මහාරාජ මා ත්වංු භායි රථෙසහ

අහං ත්වං‍ මොචයිස්සාමි රාහුගහිතංච සූරියං


මා ත්වංත භායි මහාරාජ මා ත්වංස භායි රථෙසහ

අහං ත්වං මොචයිස්සාමි පංකො සත්තංච කුඤ්ජරං


මා ත්වංව භායි මහාරාජ මා ත්වං භායි රථෙසහ

අහං ත්වං මොචයිස්සාමි පෙළාබද්ධංච පන්නග


මා ත්වංව භායි මහාරාජ මා ත්වං් භායි රථෙසහ

අහං ත්වං මොචයිස්සාමි මච්ජේ ජාලගතෙරිව


මා ත්වංව භායි මහාරාජ මා ත්වං භායි රථෙසහ

අහං ත්වංත මොචයිස්සාමි සයොග්ග බලවාභනා


මා ත්වං් භායි මහාරාජ මා ත්වං් භායි රථෙසහ

පඤ්චාල වාභයිස්සාමි කාකසෙනංච ලෙඩ්ඩුනං


“අතීතානාගත ප්‍රත්යුසපන්න යන කාලාත්ර ය වූ සියලු පදාර්ථයන් ස්වයම්භූ ඥානයෙන් පාරොපදේශ රහිත වැ තමන් මැ දත් හෙයින් ඉතා නුවණැති වූ මහෞෟෂධ පණ්ඩිතයෝ, වේදේහයන් මරණ භයින් පිඩිත වැ වලප්නවුන් මෙ සේ කියා සන්හිඳුවමින්. ‘ මහ රජ‍,නො බව මැනැවැ මේ එක් සියයක් රජුන් හ‍ා අටළොස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යාැත සේනාව හා වට ලා ගෙනැ, සිටියැ දී රාහු මුඛයට වන් සඳ මඬල හිරු මඬල ගලවා ගන්නා සේ ගලවා ගනිමි: තවද මහ මඬෙහි එරී ගිය ඇතක්හු ගොඩ ගන්නා සේ ගලව‍ා ගනිමි: තවද ‍මේ සේනාවෙන් කිසි කෙනෙකුන් නොදන්නා පරිද්දෙන් පේළාවකැ හසු වූ නයෙකු ගලවා ගන්නා සේ, බ්රදහ්මදත්ත රජ නමැති අහිකුණ්ඨිකයා ගෙන් සේනා නමැති පේළා‍ෙවහි හසු වූ වේදේහ නම් නාග රාජයා ගලාවා ගෙනැ ගෙ‍ාස් මියුලු නුවරැ ලා ලමි: තව ද , මැදිරියේ හසු වූ පක්ෂීන් ගලවා හරනා සේ සාව සේ ගලවා ගනිමි: තව ද, දැලැ බැඳි මසුන් ගලවා ගන්නා සේ ගලවා ගනිමි. තව ද නො බව මැනැවැ: නුඹ වහන්සේ මතු තනි වැ ගළ‍වා ගනිති යි නො සිතුව මැනැවැ නුඹ වහන්සේ හා කැටි වැ ආවා වූ ඇත් ඇස් රථ පදාති සේනාවෙන් එකක් හටත් මේ සතුරා ගෙන් කිසි උප්රඇද්රතවයක් වියැ නොදී සුව සේ ගලවා- ගෙනැ මියුලු නුවරැ ලා ලන්නෙමි. තව ද, මහ රජ, නො බව මැනැවැ. ඉදින් සිතීම් නම් එක් සියක් රජ දරුවන් හා අටළෙසේ අක්ෂෞහාණියක් පමණ රජ සේනාව හා නැති වැ මා ගේ ප්රාඥා බලයෙන් මැ කැටැක් අල්ලා ගෙනැ දමා කපුටු සමූහයක් නෙරනා සේ පලවා පියන්නයත් බැරි නො බව මැනැවැ’ යි අස් වැසූහ’ යි වදාළ සේකැ.


3. සෙස්සවුන් ගේ නුවණින් ප්ර යෝජන කිම් ද? අමාත්යෙයෝ නමුත් නුවණැත්තෝ නමුත් මෙ සේ වූ දුකෙහිදී පිටිවහල් ඒ දුකින් මුදාලන්නෝ උත්තමයෝ වෙත් ද? තව ද බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ වදාරන සේක්, “ මහ රජ, නුඹ වහන්සේට මෙ වැනි භයෙක් වන්නේ යැ’ යි කියා ප්රයඥ නමැති දිවසින් දුටුවා වූ මම නවතා ලී මි. ඒත් නො නවත්තා හෙයින් ඒ බව දැනැ, නුඹ වහන්සේ නැසී යාදී ඉඳීම මට තරම් නෙ‍ා ‍ෙවයි’ සිතා, මට උදහස් වූවත් ඒ මා සිත නො තබා නුඹ වහන්සේට පළමු අවුත් සිර මසක් මුළුල්ලේහි මෙහි හිඳැ කුමක් කළ වුත් හයි සිතූ සේක් ද? මහ රජ, මහ රජ, නො බව මැනැවැ, මේ භයින් මුදා සුව සේ ගළවා ගෙනැ ගෙ‍ාස් මියුලු නුවරැ ලා ලමි’ යි වදාළ සේකැ. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ශංකා රහිතවැ අභීත කෙශර සිංහ රාජයෙකු සේ භයක් නැති වැ කියන්නා වූ බස් ඇසූ වේදේහ රජ ‍ෙතමේ, “ මෙ විටැ මාගේ ජීවිතය ලදිමි’ යි අතිශයින් සතුටු වැ අස් වැසී ගත්තේ යැ.


4. බොධි සත්ත්වයන් වහන්සේ මෙ සේ සිංහ නාද කළ කල්හි සේනකයා ආදී වූ බොහෝ දෙන සතුටු වැ ගිය හ. බොධි සත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘ නො බව, ‍‍ෙත‍ප හැමත් සුව සේ ගලවා ගනිමි’ යි කියත් මැ සේනකයා ආශ්චර්යයට පැමිණියේ “ ස්වාමීනි, මේ සා සේනාවක් අවුත් තුන් සන්ධියෙකින් හා සතර වළල්ලෙකින් හා අතුරු සිදුරු නැති වැ වලට ලා ගෙනැ සිටිය දී කවර උපායෙකින් ගළවා ගෙනැ යන සේක් දැ” යි කී යැ. “එම්බල සේනක‍ය,මේ සතුරන් ලුහු බඳවා පියා ව‍ාසලින් පිටත් වැ සතුරන් බල බලා සිටියැ දී යන්නෙමි වි නමුත් මට බැරි නො වෙයි. එ‍ෙතකුදු වූවත් උන් හැම නොදන්නා පරිද්දෙන් සරහන ලද උමඟින් ගෙනැ වෙමි” යි වදාළ සේ කැ.


5. මෙ සේ ද කිියා, “ සේනකය , තෝ ගමනට සැරැහී ගනැ” යි වදාරා උමඟ දොර හරනට තමන් වහන්සේ ‍ගේ යෝධයනට විධාන කරන සේ ක්.


“එථ මානව උට්ඨෙථ මුඛං සොධෙථ සජ්ඣිනො,

වෙදෙහො සහමච්චේහි උම්මග්ගගෙන ගමිස්සති”


“කුඩාවරුනි, වහා නැඟී ගොසින් උමඟ දෙරෙ හරුව. වේදේහ රජ්ජුරුවන් වහන්සේ අමාත්යව සමූහයා විසින් පිරිවරන ලදු වැ උමඟින් වඩනා සේකැ. ඔහු ගොසින් උමඟ දොර ඇරැ පී හ. සියලු උමඟ සරඟන ලද සුධර්මා නම් දිව්යන සභාව සේ අති මනෝහර වියැ.


6. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ගේ විධානයෙන් යෝධයන් උමඟ දොර හළ නිය‍ාව ප්ර කාශ කොටැ වදාරන සේක්.

තස්ස තං වචනං සුත්වා පණ්ඩිතස්සානුකාරිනො

උම්මග්ගද්වාරං විවරිංසු යන්තයූත්තෙව අග්ගලෙ


“එම්බා මහණෙනි, මහෞෂධ පණ්ඩිතයන් ගේ සුශික්ෂිත කීකරු යෝධයෝ ඒ පණ්ඩිතයන් ගේ තීක්ෂණ වූ ප්ර ඥායෙන් කරන ලද උමඟ යන්ත්‍ඒ ෙයන් යුක්ත වූ දොර ඇරැ ඒ බව බෝධි සත්ත්වයනට කී හ” යි වදාළ සේකැ.



39. වේදේහයන් ගැලැවී යාමසංස්කරණය

ඒ බව අසා බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ “වැඩියැ මනා කලැ” යි වේදේහ රජ්ජුරුවන්ට කල් දැන් වූ සේකැ. රජ්ජුරුවෝ මාළිගයෙන් බට හ. එ විටැ සේනකයා එ දවස් අමරා දේවින්දැ නිසා තමා ලත් ඉස් පයිය ඉසින් ගලවා කෝනමක් තරවැ හැඳැ කඩ හකුලුවා, තමා සිතැ වනි භය වන සේ පොට්ටනියන් එල්වා - ගෙනැ ඈත් මෑත් බල බලා ඉඟිකරු වැ සලෙයි කඩ ඉරා දණ වැලමිටි නළල ආදී වූ ස්ථානයෙහි නො බැන්ද යි නො සිතමි මොහු මේ කරන්නා වූ විකාර මුළුල්ල බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ දැකැ, “නුවණ නැත්තව, තෙලෙ කුමක් කෙරෙ දැ” යි වදාළ සේකැ. “පණ්ඩිතයන් වහන්ස, උමඟින් යන කලැ නම් කෝණමක් හැඳැ ගෙනැ - හන් පළන් වස්ත්රාණභරණ සියලු අලංකාර තබා දණ ‍නමා- ගෙනැ වේ ද යන්නේ ? එ සේ හෙයින් මමත් උමඟින් යන්නට සැරැහෙමි” යි කී යැ. ඔ හට වදාරන සේක්, “එම්බල සේනකය, තෝ වැළිත් උමඟට වදනා කලැ දණ බිමැ ඔබ‍ා නැබුරු වැ ගෙන‍ැ ගොයකු සේ බඩ ගා යෙමි” යි නො සිත. තෝ ඉදින් ඇතකු පිටින්වත් අසකු පිටින් වත් රථයෙකින් වත් යන්නා කැමැත්තෙහි වී නම්, ඉන් තා කැමැති වාහනයකට නැඟී යව. මා විසින් කරන ලද උමඟ උසින් අටළොස් රියැනෙකි. ඉතා උස් වූ පළල් වූ වාසල හා දෙරටු හා ඇත්තේ යැ. එ බැවින් තෝ උමඟට යන්නට කෝනමක් නෙ‍ා හැඳැ රෙදි නො බැඳැ,තා සැරැහෙන යම් අලංකාරයකින් සැරැහී, කැමති වාහනයකට නැඟී රජ්ජුරුවනට පළමුව නිකිමෙව” යි වදාල සේකැ.


2. බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ඒ ඉතා භයපත් වූ සේනකය‍ා පළමු වැ යන්නටත් රජ්ජුරුවන් මාධ්යඉයෙහි යන්නටත් නිල කොටැ ලා තමන් වහන්සේ පසු වැ ගමන් ගත් සේකැ. කුමක් නිසා ද යත්: සේනකයා සතුරන් දැකැ තර වා බා ගියේ යැ. කිසිවෙකැත් ආලය නො කොටැ පසු නො බලා දිවන්නේ යැ. රජ්ජුරුවෝ තමන් සිහිනෙනුත් නුදුටු විරූ විසිතුරු කොටැ සරහන ලද උමඟ විස්තර බලා නොයන්නා හ. එ බැවින් තමන් වහන්සේ ‘මහරජ, වැඩියැ මැනැව. වහා වැඩියැ මැනැවැ’ යි සන් කම් කොටැ කොටැ යන පිණිසැ රජ හට පසු වූ සේකැ යි දත යුතු. ඒ උමඟ ඇතුළේ බොහෝ ජනයාට බත් මාළු කන බොන දෑ මෙ තෙකැයි පමණ නැති වි යැ. එහි වන් මනුෂ්යසයෝ කන්නාහු බොන්නාහු උමඟ විස්තර බලමින් මහත් වූ සන්තෝෂ‍ෙයන් යන්නා හ. . බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ, ‘ මහරජ වහා වැඩිය මැනව’ යි සන් කෙරෙමින් පස්සෙහි වඩනා සේකැ. රජ්ජුරුවෝ සුදම් දෙව් සබය සේ ඉතා සිත් කලු උමඟ බලමින් යන්නා හ.


3. උමඟින් යන පරිදි වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන්

“පුරතො සෙනකො යාති පච්ඡතොව මහොසධො

මජ්ඣෙන ච රාජා වෙදෙහ අමච්චපරිවාරිතො”


“ එම්බා මහණෙනි , එ දවස් උමඟින් යන ගමන් සේනකයා පළමු යෙයි. මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ පස්සෙහි යන්න‍ා හ. දෙ දෙන මධ්යමයෙහි වේදේහ රජ අමාත්යම මණ්ඩලය‍ා පිරිවරා නික්මිණැ” යි වදාළ සේකැ.


4. රජ්ජුරුවන් හ‍ා පණ්ඩිතයන් වහන්සේ හා ආ බව දැනැ රකවලැ සිටියෝ බ්රමහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් ගේ මෑණියන් ආදිවූ රජ දරුවන් සතර දෙනා උමඟින් පිටත් කොටැ මහ විසල් මලුවේ සිටුවා ලූ හ. රජ්ජුරුවෝත් බෝධි සත්ත්වයන් දැත් රජ්ජුරුවනුත් දැකැ, “ ඒකාන්තයෙන් සතුරන් අත පත් වූම් හ. අප ගෙනාවන් පණ්ඩිතයන් ගේ යෝධයන් සැටි යැ “ යි මරණ භයින් තැති ගෙනැ, මහ හඬින් හැඬූ හ. ඔහු සතර දෙනා ඇඬූ වේලෙහි බ්රඅහ්මදත්ත රජ්ජුරුවොත්, ‍ෙව්දේහ රජ පලා යෙයි” යන ක්රොඅධයෙන් ඒ නුවරැ වට තුන් ගව්වක් මානයේ රකවල් බලා අවුත් ගංතෙරට නුදුරු තැනෙක්හි සිටියාහු නිශ්ශබ්ද වැ තුබූ මධ්යයම රාත්රිගයෙහි ඒ හැඬූ ශබ්ද අසා, වන්නැ’ යි කීම් නම්, කොයිත් ඒ නන්දා දේවී යැ. ගිය යම් මැ තැනෙක නන්දා දේවී සඳහන් කොටැ හිඳිනා දව‍ෙසක නැතැ’ යි කියන බවට ලජ්ජාවෙන් කවරුනටත් නො කී හ.

5. බෝධි සත්ත්වයන්වහන්සේ උමඟින් මැ ගෙනායෙන් රුවන් රැසක් පිටැ සිටුවා, පඤ්චාලචණ්ඩි කුමාරිකාවන් අභිෂෙකයට‍ පමුණුවා “මහ රජ, නුඹ වහන්සේ මේ කුමාරිකාව‍ ගෙනැ යන්නට අවුදින් මෙ සා භයකට පැමිණි සේකැ. එ බැවින් නුඹ වහන්සේට අග මෙහෙසුන් වන්න යැ” යි වද‍ාළ සේකැ. එ වේලෙහි තුන් සියයක් නැව් ගෙන’ වුත් තොට තබා ලුව. මහ විසල් මලුවෙන් ගොස් රජ්ජුවෝ සරහන ලද නැවකට නැංගා හ. බ්රවහ්මදත්ත රජ්ජුවන් ගේ මෑණියන් ඇතුළු වූ රජ දරුවෝ සතර දෙනාත් එ මැ නැවට නැංගාහ.


6. එ බව ප්රගකාශ කොටැ වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරා,


“උම්මග්ගා ක්ඛමිත්වාන වෙදෙහො නාවමාරහි

අභිරුළ්හඤ්ච තං ඤත්වා අනුසාසි මහොසාධෙ”


“අයාං තෙ සසු‍රො දෙව අයං යස්සු ජනාධිප

යථා මාතුපටිත්ති එවං තෙ හොතු සස්සුයා”


“ යථාපි නියකො හාතා සොසරියො එකමාතුකෙ

එවං පඤ්චාල චණ්ඩා තෙ දයිතබ්බො රථෙසහ”


“අයං පඤ්චාලචණ්ඩී තෙ රාජපුත්ති අභිජ්ඣතා

කාමං කරොහි තෙ තාය හරියා තෙ රථෙසහ”


“එම්බා මහණෙනි, දවස් වේදේහ රජ උමඟින් පිටත් වැ නැවට නැංගේ යැ. ඕහට මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ, ‘ මහ රජ, මේ පඤ්චාලචණ්ඩ කුමාරයෝ නම් නුඹ වහන්සේ ගේ සුහුරු බඬුවෝ යැ. මේ නන්දා දේවී නම් නුඹ වහන්සේ ‍ෙග් නැන්දණියෝ යැ. ඒ නැන්දණියන් කෙරෙහි වැදූ මෑණි කෙනෙකුට කරන ආදරයක් පරිද්දෙන් පිළිපැද්ද මැනැවැ. පඤ්චාල චණ්ඩ කුමාරයෝ සුහුරු බඬුවෝ යැ ආලිස්සම් නො වී එක කුසින් උපන් මල් බෑ කෙනෙකුන් පරිදිදෙන් දයා කටයුතු යැ. මේ පඤ්චාල චණ්ඩි කුමාරිකාවෝ නම් උභය කුල පරිශුද්ධ ක්ෂත්රි්ය කන්යාඤවෝ යැ. උන් රක්ෂා කප මැනවැ’ යි කියා අවවාද කළ හ’ වදාළ සේකැ.


7. මෙ සේ අනුශාසනා කෙළේ කුමක් පිණිසැ ද යත් : ‘සරණ දෙම් හ’ යි අප මායමින් ‍ෙගන්වා - ගෙනැ මේ සා මහත් භයකට පමුණුවා ගහට කළ රජු ගේ මව මරව, අඹු දරුවන් මරව’ යි මැරූයේ වී නම් නපුරැ” යි සිතාත්, “දියණියනට වඩා නන්දා දේවීන් අධික රූ ඇති හෙයින් කාමයෙන් අන්ධ වූ මොහයෙන් මුළා වූ රජ්ජුරුවෝ දියණියන් තබ‍ා මෑණියන් කෙරේ ලොභ උපදවා නෑකම් වරදවා පීහූ නම් නපුරු’ යි සිතාත් පළමු කොටැ රජ්ජ්රුවන් අතින් ප්රාතිඥා ඇරැ ගත් හ’ යි දත යුතු. රජ්ජුරුවොත්, “පුත, තොප කී ලෙසින් කිසිවකුත් නො වරදවා කෙරෙමි” යි ඔබ ගේ අවවාද සිතින් මැ පිළිගත් හ. එ සේ අවවාද කරන සේක් රාජ මාතාවන් තලතා දේවීන් නමකුත් නො වදාළ සේකැ. කුමක් පිණිසැ ද යත්: උන් මැහැලි හෙයින් කිසිවකුත් නො වදාළ සේකැ.


8. සියලු කථා මහ බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ගොඩ සිට වැ වදාළ සේකැ. ඉක්බිති රජ්ජුරුවෝ නැවින් වහා මැ යනු කැමති වැ, “පුත තෙපි ගෙඩැ සිටැ මැ දොඩවූ යැ. වහා නැවට නැඟෙව. කුමක් නිසා ගොඩ සිටු ද? සතුරන් අතින් දුක සේ මිදුණම් හ. එ බැවින් වහා යම්හ” යි රජ්ජුරුවෝ මේ ගාථාවෙන් කී හ.

“ආරුය්හ නාචං තරමානො කින්නු තීරම්යි තිට්ඨසි

කිච්ඡා මුත්තම්බ දුක්ඛාතො යාමදානි මෙහොසධ”


ඒ අසා “දේවයන් වහන්ස්, නුඹ වහන්සේ හා එක් වැ නැඟී යාම යුක්ත නොවෙ” යි කියා ගාථා දෙ‍ෙකකින් වදාරන සේක්,

“නෙස ධම්මො මහාරාජ සො’ හං සෙනංය නායකො

	  සෙනංගං  පරිහාපෙත්ව‍ා  අත්තානං  පරිමොචයො”

“නිචෙසනම්හි තෙ දෙව සෙනංගං පරිහාපිතං

          දින්නංච   බ්රගහ්ම  දත්තෙන   ආනයිසස්සං   රථෙසහ”


“මහ රජ, සේනාවට නායක කෙනෙක් සේනාව සතුරනට අත්පත් වූ කලැ තමා දන්නා යම් උපා‍යයෙකින් ඒ සේනාව ගලවා -ගෙනැ යාමක් වත් නොහොත් එක් වැ නැසී යාමත් වත් නොකළාහු වී නම් , උන් ගේ සේනානායක කමින් ප්ර යෝජන නැත්තේ යැ. ඒ තම‍ා මැ ධර්මිෂ්ඨ කාමෙකුත් නොවන්නේ යැත දැන් මමතු සෙනා නායක වැසේනාව සතුරන්ට හස්ත ප්රා්ප්ත වැ ඇතුළු නුවරැ සිටියැ දී යෙම් ද? අප වැන්නෝ තනි දිවි රැකැ ගැන්මක් කෙරෙද් ද? මහ රජ, නුඹ වහන්සේ කැටි වැ සාර සියයක් ගවු ගෙවා ආ සේනාව ගෙන් සමහර කෙනෙක් මාර්ගයෙහි ගමනින් ශ්රාුනත වැ නිඳන්නා හ. සමහර කෙනෙක් අන්නපාදි‍යෙන් සන්තුෂ්ට වැ මේ ගමන් තමන් නො දන්නා හ. තව ද මා හා කැටි වැ ආවුන් ගෙන් සැර මසක් මුළුල්ලෙහි උමඟ හා අසල පුවරු ආදී සියලු කර්මාැන්ත කොටැ රෑ පානැ අනවරකයෙන් දුක් ගෙනැ විඩා වූවාහූ මේ එන නියාව උයිත් නො දන්නා හ. එ බැවින් ඇම මට උපකාර වැ සිටියන් ගෙන් එකකුත් හැරැ පියා ඊම මට තරම් නො වෙයි. ඒ සියලු සේනාව මැ බ්රෙහ්මදත්ත රජ්ජුරුවන් ජ‍ය ගෙනැ, උන් දුන් සේනාවක් පරිද්දෙන් නැවැතැ හැරැ - ගෙනැ එමි. මහරජ, නුඹ වහන්සේ අන්තර මාර්ගයෙහි ඇසිල්ලකුත් නො රඳා වහා වැඩියැ මැනැවැ. පළමු මා විසින් නුඹ වහන්සේට යෙ‍ාත්නකට ගමක් බැගින් ගම් කරවා ඉඩම් ලවා අතර මග ගම් සියයෙහි මැ වස්ත්රාතභරණ අන්නපානයෙන් සමෘද්ධ කරවා, ඇග් අස් ආදී වාහන සරසා සිටුවන ලද ගමින් ගමට පැමිණි කලැ කැටි වැ යන වාහනයෙන් දුර්වලයන් එහි රඳවා එහි තිබූ ‍වාහනයකට නැඟී වහා මියුලු නුවරට වැඩියැ මැනැවැ” යි වදාළ සේකැ.


9. ඒ අසා රජ්ජ්රුවෝ මේ ගාථාවෙන් කී හ.

“අප්ප සෙනො මහාසෙනං කථං විග්ගය්හ ඨස්සසි

දුබ්බලො බලවන්තෙන විභඤ්ඤස්සති පණ්ඩිත”

මෙහි අභිප්රවයාය නම්, ‘ මහෞෂධ පණ්ඩිතයෙනි, තෙප ගේ සේනාව මඳ වූව. බ්රයහ්මදත්තයන්ගේ මහා සේනාව‍ කෙසේ ජය ගනු ද? බලවන්තයෝ දුර්වලයන් නසා පියා මහා විනාශයට පමුණුවා පියති” යි කී හ.


10. ඒ අසා බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ මේ ගාථාවෙන් වදාරන සේක්,


“අප්ප සෙනොපි චෙ මන්ති මහාසෙනං අමන්තිනං ජිනාති රාජ රාජානං අදිච්චො චොදනං තමං.”


මහරජ, ඇසුව මැනැවැ, මහා සේනාවක් ඇති වුත් අමන්ත්රී තැනැත්තවූ අල්ප සේනාව ඇති මහ මන්ත්රීායා ජය ගන්නේ මැ යැ. එ බැවින් අමන්ත්රීජ වූ බ්රතහ්මදත්ත රජු ගේ එක් සියයන් රජුන් හා අටළොස් අක්ෂෞහිණි සංඛ්යා‍ත මහා සේනාව හා මහා මන්ත්රීක වූ මා වැනි එක් ඇමතියක් ඇති මඳ සේනාව සහිත වූ නුඹ වහන්සේ ජය ගන්නා සේකැ. ඒ කුමක් වැනි ද යත්: සමස්ත ලෝකයෙහි එක පැතිරැ පවත්නා වූ මහා ඝනාන්ධකාරය හිරු උදා වූ කලැ එක පැහැරැ දුරු වැ ආලෝක වන්නේ යැ. එ බැවින් සේනාව මඳ වුවත් ජය ගන්නේ නම් මම් මැ යැ. නුඹ වහන්සේ සැකයක් නො සිතා වැඩි යැ මැනවැ” යි වදාරා රජ්ජුරුවනට වැඳැ රැදුන සේකැ.


11. ඉක්බිති රජ්ජුරුවෝ, “සතුරන් අතින් මිඳුණම් හ: සොයා ආ බිසවනුත් ලදුම් හ: අප ගේ මනදොළ මුඳුන් පැමිණියේ යැ” යි බෝධි සත්ත්වයන් ගේ ගුණ සිහි කොටැ උපන්නා වූ පස් වනක් ප්රී තීන් පිනා ගොස් ඔබ ගේ ගුණ සේනකය‍ාට කියන්නාහු:


“සු සුඛං වත සංවාසෝ පණ්ඩිතෙහීති සෙනක

පක්ඛීව පඤ්ජරෙ බද්ධෙ මච්ඡෙ ජාලගරිතෙරිව

අමිත්ත හත්ථත්ත ගතෙ මොචයි නො මහොසධො”


‘සේනකය, නුවණැත්තහු හා එක් වැ විසීම උතුම් මැ. මෙ ලොවිනුත් පර ලොවිනුත් සැප වන්නේ යැ. මැඳිරියෙහි හසු වූ ලිහිණිවයන් සෙයින්ද, දැලැ බැඳි මසුන් පරිද්දෙන්ද, සතුරනට අත්පත් වූ අප හැම දෙන මැ ගලවා ඇරැ පී හ. එ බැවින් නුවණැත්තවුන් හා එක් වැ විසීම උතුමැ’ යි මුඛ නොසෑහෙන පරිදිදෙන් කී හ.


12. ඒ අසා සේනකයා තමා ඇතිවක් පටන් මහතාණන් ගේ ගුණයක් කියන්නේ මේ ගාථාවෙන් කී යැ.

‘එවමෙතං මහා රාජ පණ්ඩිතාහි සුඛවහා

පක්ඛීව පත්ජරෙ බද්ධෙ මච්ජෙ ජාලගරිතෙරිව

අමිත්ත හතථත්ත ගතෙ මෙවයි නො මහොසධො


‘ මහ රජ, සැබැව ඉතා සැබැව මැ යැ . නුවණැත්තවුන් හා එක තැන සිසිම ඉතා සැපත වන්නේ යැ. මැඳිරියෙහි හසු වු ළිහිණියන් ැසයින් ද දැලැ බැඳි මසුන් පරිද්දෙන් ද සතුරන් අතපත් වු අප හැම මහෞෂධ පණ්ඩිතයෝ සුව සේ ගලවා ඇරැ පු හ යි කී යැ .


13. ඉක්බිති වේදේහ රජ්ජුරු වෝ, ගගින් එතෙර වැ බැස, බෝධි සත්වයන් වහන්සේ විසින් යොදුනෙන් කරවන ලද ගම්ව ලට පැමිණැ ඔබ විසින් මැ පළමු විධානය අසා ගත් අමාත්යටයන් සපයා එවන ලද හස්ත්යිශ්වාදී වාහන හා අන්නපානාදිය හා නොවයක් වර් ගවයේ කැවිම් හා කන බොන දෙයින් සන්තුෂ්ටවැ, ගමන් විඩාවන් වු වාහන එහි රඳවා, නව වාහනයක නැගි යන්නා හු , ගමින් ගමට පැමිණැ , මහතාණන්ගේ විධානය පරිද්දෙන් මාර්ග විඩා සංසිඳුවා , නොපමා වැ යන්නාහු , සාර සියයක් ගයු ගෙවා දෙවන දවස් පෙරවරු බතට මියුලු නුවරට වන් හ.


14. බෝධි සත්වයන් වහන්සේ , රඩහු යවා උමග දොරට වැඩැ , තමන් වහන්සේ , උරෙහි එ ල්වා ගියකඩුව මෑත් කොටැ, උමං දොරැ මහ විසල් මලුවේ වැලි පීරා යට සගවා තබ‍ා , උමගින් ගොස් උපකාරි නුවරට වැදැ , සොළොස් කළයක් සුවද පැනඅන් ඉස් සොධා නහා, නොවයක් රසයෙන් අනර්ඝ වු භෝජන‍ෙ අනුභව කොටැ , යහන් මුඳුන් පැමිණියේ යැ යි සිතා ප ස් වනක් ප්රීභතියෙන් පිවා සුව සේ සැතැපුණු සේකැ.


40. නිෂ්ඵල ව්‍යායාමයසංස්කරණය

එ රාත්රිසය පහන් හු ඇසිල්ලෙහි චුළනී රජ්ජුරු වෝ සේනාව මෙහෙයන්නා හු නුවරට සමිප වු හ. ඒ රජහු සේනාවට විධාන කරෙමින් සැරැහී ආ නියාව ප්ර කාශ කොටැ වදාරන බුදු රජාණන් වහන්සේ ,


‘ රක්ඛිත්වා කසිතං රත්තං චුලනෙ‍ ෙය්යාා මහබ්බලො

උදන්තෙමරුණුග්ගම්හි උපකාරිං උපාගමිං;


‘ආරය්හ පවරං නාගං බලවත්තං සට්ධීභායනං

රාජා ආවොච පඤ්චාලො චුළනෙය්යාට මහබ්බලො’


‘සන්නද්ධො මණිවම්මෙන සරමාදාය පාණිනා

පෙස්සසියෙ අජ්ඣජගාසිත්ථ පුථුගුම්බේ සමාගතෙ’


‘එම්බා මහණෙනි, බලවාහන සහිත වු බ්රතහ්මදත්ත රජ, තුන් යම් රාත්රිමයෙහි තුන් සන්ධියෙකින් හා සතර වළල්ලකින් හා අතුරු සිදුරු නො පෑ ඒ ඒ ස්ථානයෙහි බල ඇණි සිටුව , තුමු රකවල් බලා ඇවිදැ, අරුණු නැගී පහන් වන්නා හා මැ ඒ උපකාරි නුවරට ආ යැ . තවද, පඤ්ච ප්රවකාර බලයෙන් යුක්ත වු බ්රයහ්මදත්ත රජ, සැට අවුරුද්දෙන් මද නැගී හිඳුනා වු කන් පට තුන්තැනකින් පැළී තිබෙන්නා වු සටන්හි ජය බිම් හඳුන්නා වු ගිය ගිය තැනැ සතුරන් බිඳැ ජයගන්නට සමර්තයු මහ බල මගුලැතක්හු පිටට පැනැ නැගී, මැණිකක් ඔබා කරන ලද රන් සන්නාහ සන්නද්ධ වැ හියවුර ඇකයෙහි ලා , ධනුශ්ශිල්පයෙහි දක්ෂ වු සන්නාහ සන්නද්ධ අනෙක් ප්ර කාර යෝධයනට මෙ සේ විධාන කෙඓරමින් නුවරට ස මීපවි යැ ‘ යි වදාළ සේකැ.


2. ඒ චුළනි රජහු වේදේහ රජු ජීවග්රා.හයෙන් අස් කොටැ ගැන්ම පිණිසැ ස්වකිය සේනාව මෙහෙයු පරිදි මේ ගාථාවෙන් වදාළ සේකැ . ලද අභ්යාජස ඇති, එ සේ ඓයින් මැ කළු හස් ලොම කර බටුවත් බැඳැ ද‍ජඬු බස්නා මනායෙන් දෙ දංඩක් හිඳුයා එහි සරසා බැඳි විශාල දංඩෙහි බැඳැ කර බටුව එල් වු කළු හස් ලොම විදුලිය ආදි වු යම් කිසි ආලෝකයෙතින් පළා විඳැ පියන්නට සමර්ථ වු යෝධයෝ වහා සන්නාහ සන්නද්ධ වැ එත්ව ‘ යි කියා ද: තව ද චුළනී රජ්ජුරුවෝ, ‘වේදේහ රජ නො මරා අල්ලා ගනිමි යි කියමින්, සැට අවුරුස්දෙන් මද හෙන් නා වු මට සිලුටු වු දළ ඇති ‘ කුඤ්ජරා’ ය යි කියන බල සම්පන්න යොධ ඇත් සමුහයන් සියදහස් ගණන් මෙහෙයා ‘ වේසේහ රජු නිසා මහෞෂධ පණ්ඩිතයා සිසින් කරන ලද මේ උපකාරී නුවරැ අටළොස් රියන් පවුර මිරිකා පියව’ යි වියා ද: තව ද බාල වස්සන් ගේ දත් දේ ඉතා සුදු වු තියුණු මුවහත් ඇති හියෙන් ව්දිනා කලැ ඇට පළා විදැ පියත් මුත් මෑතෙකෑ නො රඳවන්නා වු ධනුශ්ශිල්පයෙන් දක්ෂ යෝධයෝ මහ වෂිණයක් පරිද්දෙන් ශර වෂීණ වස්වත්වයි : තව ද සුර විර්ය ඇති අනෙක පුකාර සිදිත්ර වු පංචායුධ වැ සංග්රාවමයෙහි එඩි පසු නොලා ඉදිරියට මැ දිවන්නා වු තමන් ඉදිරියෙහි ඇතුන් දුටුවත් දළ අල්ලා- ගෙනැ වෙවුල්වා පියන්නට සමාර්ථ වු යෝධයෝ වහා එත්වායි., තවද ආයුධ මැ බල කොටැ ඇතිතා වු නොහොත් බලවත් ආයුධ ගන්නා වු සන්නා සන්නද්ධ වු සටනෙහි පිටිපා නෙයෙන්නාවු මාගේ යෝධයන් අතින් ාව්දේහ රජ කෙසේනම් මිදි පලා යන්නේ ද? ඉදින් යම්කිසි භාග්ය යෙකින් පක්ෂියකු පරිද්දෙන් ආකාශයෙන් යේ නමුත් මා ගේ දුනුව යෝධයෝ යා නොදන්නා හ. තව ද මාගේ තිස්නව දහසක් පමණ බලසම්පන්න වු අසමාන යෝධයෝ සංග්රාසමයට සිසතින් ගියා හු වී නමුත් සත්රන් ඇතැ ආයුධ මෑ උදුරා ගෙනැ සතුරන්ට සාධාගන්නාහ. උන්සමාන එකෙකුත් දඹදිවැ එක් රජක් හු සමිපයෙහි ත් මා දක්නේ නැත. එ බදු වු යෝධයන් ඇත්තේ නමි දද් දැ යැ, උයිත් සන්නාහා සන්නද්ධ වැ එත් ව යි : තව ද රන් සන්නාහයෙන් සරහන ලද බල සම්පන්න ඇතුන්පිටත් උන්නා වු මනා වු ‍දැකුම් ඇති රාජ කුමාරවරුන් වහා ඇතුන් මෙහෙයත්වයි , තවද රන්වන් පිළි හැඳැ ස්වණිලංකාරයෙන් සැරැහි රන්වන් අංගරාග ගල්වා පඤ්චායුධ සන්නද්ධ වැ රන් සත් රන් පොරෝදු ආදි ස්වණාලජකාරයෙන් සරහන ලද ඇතුන් නගි නඳුනු වන උයන් හි දෙවතා සමුහයක් මෙන් අසමාන වු යෝධයෝ සිය දහස් ගණන් වහා එත්වයි - තව ද පෙටියෙන් බඩ පැහැ සමාන වණී ඇති සකස් කොටැ ධාර නගන ලද නුවණැති පුරුෂයන් විසින් සුනිසිත තොටැ තුන් සන ගා නිමවන ලද ඉදින් මුවගතට සම්ප්රාසප්ත වු පුලුන් රළ වුවත් කැපී සිදියන යන තරමි තීක්ෂණ වු මුවහත් ඇති මධ්ය භ්නසෙහි සුර්ය මණ්ඩලය මෙන් බබළන්නා වු යහපත් කොටැ කරන ලද තඩු ගත්තා වු- හේ කෙ සේ වු තඩු ජතියෙක් ද යත්: ජාති වානේ කැවි පිහිරින් ගා සුනු තොටැ එ සුනු දඩ මස් හා එක් නකාටැ අනා ඒ මස් කොස්වා ළිහිණියන් කවා උන් ලු වසුරු දවා වානේ ගෙනැ, නැවැත ගා හනා පළමු පරිද්දෙන් සත් වාරයෙකැ කවා දවා ගත් වානයෙන් කළ තඩු ජාතියෙකැයි දත - යෝධයෝ සතුරනට නොවරදවා පහර දෙන්නා වු කොපුවෙන් අදනා ලද කජඩුව ගෙනැ වහා එත්වා යි : තවද මාගේ අසමාන වු තිස්නව දහසක් පමන පතාක යෝධයෝ වහා එත්වායි : ඔහු කෙසේ වු යෝධ කෙනෙක්ද යත් නමි් සේ මරා සේනාවක් අග/ලා පුවරු අට්ටාල බලකෙටෙු වාසලු සහිත වු අයොධ්ය් පුරය හා සමාන එක් නුවරෙකැ උන්නා වු නමුත් මේ මා ගේ පතාකයෝධයෝ ඉන් පිටැතැ සිටි තැනැමැ සිටැ , ආකාශයට කරණම් පැනැ , එ සේ උඩ පිනු කරමින් පන්නාහු , අකාශයෙන් ගොස් ඇතැ තිබු ආයුධයෙන් ඇතුළු නුයරැ උන් සතුරන් සාධා නැවැතැ එ පරිද්දෙන් මැ කරම් පැනැ පැනැ ආකාශයෙන් අවුත් තමන් පළමු සිටිය තැනැ සිටින්නට පෝසත් හත ඒ යෝධයෝ ඉදින් ඇත් කඳ වී නමුතු තමන්ගේ කඩුවෙන් එක් පහරින් මැදින් පොලු ගසන්නට සමර්ථ යැ .’ එම්බල, වෙිදේහ කොල්ල., පළමු තාගේ ගොවියා පුතු ගේ මත්ත්රිග කමින් හා ඔහුගේ ප්රනඥනුභාවයෙන් හා ගැලවිණ. දැන් වු කලි තට මිදී යාමෙක් න යන්නාහ. “ගනුව, විදුව’යි කියා - කියා සෙනග මෙහෙයන්නාහු උපකාරී නුවර මැඬැ වතුරක් ගලන්න‍ාක් පරිද්දෙන් අවුත් වන් හ.


3. ඉක්බිති බෝධි සත්ත්වයන් වහන්සේ ගේ චර පුරුෂයෝ තමන් තමන් ගේ ආංඩු පිරිස හා සමග , “කවුරු දනිද්ද, කිම්දැ’යි “ඉදින් පවුරු බිඳැ නුවර මිරිකා - ගෙනැ වදිත් නම් ඒ සියයක් රජුන් හා බ්රැහ්මදත්තයන්ගේ ඉස් ගසා ලා අප ගේ පණ්ඩිත ස්වාමීන් ගේ පා පිට දමා ලම් හ’යි තම තමන් සිටින්නා වූ රජ දරුවන් පිරිවරා ගත් හ.

"https://si.wikibooks.org/w/index.php?title=උම්මග්ග_ජාතකය-viii&oldid=4769" වෙතින් සම්ප්‍රවේශනය කෙරිණි